Нарт тхыдэжьым зэрыжиIэмкIэ, зэгуэрым Лъэпщ щIым и гъунэм нэс кIуэну ежьат, абдеж щыIэр зыщIисыр зригъэщIэну, и щIэныгъэм хигъэхъуэну. ИкIи къигъуэтат, жаIэ, узы­фIэ­мыкIыжын зы пэж: щIэныгъэм гъунэ зэримыIэр къищIат. Адыгэ гупсысэм щIэныгъэр лъагапIэ зэрыдишым и щыхьэт дахэщ Лъэпщрэ Жыг-Гуащэрэ щызэIущIэм ирагъэкIуэкIа уэршэ­рыр, абы щIэлъ щIагъыбзэр. Адыгэ­хэм щIэныгъэм пщIэ хуамыщIтэмэ, быныр къану ятынтэкъым, зекIуэ кIыхьхэр зэпаупщIынтэкъым, хьэ­щIэщ хабзэхэр зэрахьэнтэкъым. Языхэзри щIэм и къэкIуапIэт, дунеищIэхэм я къызэIухыпIэт. Лъэпкъым и псэкупсэ къэгъэщIыгъэхэм къыхощ ахэр абы щыIэныгъэм къыхиха гулъытэрэ щIэныгъэкIэ зэрызэIуищар, гъащIэ гъуэмылэу щIэблэм зэрахуигъэтIылъар.

ЕгъэджакIуэхэр хъыбарым зи цIэ къыхэщ Жыг-Гуащэ ебгъэщхь хъунущ. Iуэхум зыкърагъэлыжыркъым жыпIэну лэжьыгъэшхуэ ирахьэлIэ щIэблэм зиузэщIыным, я зэхэщIыкIыр къэIэтыным, гъуэгу захуэ тегъэувэным. А гуащIэдэкI мытыншыр къызыгурыIуэ еджакIуэхэр хуэбгъадэ хъунущ Лъэпщ - щIэуэ къащIэр гъащIэм хапщэ, утыкушхуэхэм нахьэс. И гъэсэн «лъэпщхэм» апхуэдэ Жыг-Гуащэу яхэтщ Зеикъуэ къуажэм дэт курыт еджапIэ №4-м тхыдэмкIэ и егъэджакIуэ Лосэн Ларисэ жытIэмэ, егъэлеиныгъэ гуэри хэдмылъхьэну къытщохъу. Бахъсэн щIыналъэм и мызакъуэу, Лосэныр фIыуэ къыщацIыху ди хэгъэгум, уеблэмэ абы и цIэр къэралым и щIыпIэ куэдми щызэхахащ. Зыпэрыт IэнатIэм гурэ псэкIэ зэретар кърибгъэлъэгъуэну ирикъунщ зэрылажьэ ­лъандэрэ тхыдэмкIэ щIыналъэми, хэгъэгуми, къэралми щекIуэкIа олимпиадэхэм, зэхьэзэхуэхэм, зэпеуэхэм те­кIуэныгъэрэ пажэныгъэу 420-рэ хуэдиз къызэрыщихьар. А лэжьыгъэ гуащIа­фIэр къэралми къилъытащ: КъБР-м и Iэтащхьэм 2016 гъэм къищта унафэм ипкъ иткIэ, Лосэн Ларисэ Бекъал и ­пхъум «КъБР-м и егъэджэныгъэ IэнатIэм щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэ лъапIэр къыхуагъэфэщащ.
Апхуэдэ ехъулIэныгъэм къыхэзыгъахъуэщ Лосэным иджыблагъэ урысей­псо утыкушхуэм щигъэлъэгъуа лэжьыгъэри. Дызэрыщыгъуазэщи, ныбжьы­щIэхэм папщIэ къэралым къыщызэрагъэпэщ щIэнIуатэхэр мащIэкъым. Ауэ щIэныгъэм и унэтIыныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэмкIэ илъэси 7 - 14-м ит сабийхэм ирагъэкIуэкI къэхутэныгъэхэр утыку къыщрахьэ зэхьэзэхуэхэр хэпщIыкIыу нэхъ мащIэщ. Аращ абыхэм я зэфIэкI­хэм зегъэужьынымкIэ «Зэкъуэтыныгъэ» («Интеграция») лъэпкъ пэхуэщIэм и жэрдэмкIэ 2007 гъэ лъандэрэ зэхашэ, «ЩIэныгъэм хачэ япэ лъэбакъуэхэр» зи фIэщыгъэ щIэнIуатэм щIэупщIэшхуэ щIиIэр, ар Урысейм хыхьэ щIыналъэ псоми щIалъэIэсыфыр. Зэпеуэм и къалэн нэхъыщхьэр ныбжьыщIэхэр къэху­тэныгъэ Iуэхум тегъэгушхуэнырщ, я гупсысэхэмрэ Iуэху еплъыкIэхэмкIэ нэгъуэщIхэм ядэгуэшэфу, щIэ къалъы­хъуэфу, ахэр еджэныгъэми халъхьэфу егъэсэнырщ.
Мы гъэм абы хэтащ Лосэн Ларисэ и гъэсэнхэм ящыщу цIыху 11. ЕгъэджакIуэм утыкушхуэм зы цIыху е цIы­хуитI иришэмэ, и лэжьыгъэм зэрыпэ­лъэщыр наIуэ къищIауэ къыщалъытэ мы далэм апхуэдиз нэрыбгэр бгъэ­хьэзырыныр, гъуэгу тебгъэувэныр, зэпеуэм хэбгъэту я лъэкIыныгъэр ебгъэгъэунэхужыныр къызэрымыкIуэу Iуэху­шхуэщ. ГурыIуэгъуэщ языхэзри гулъытэ хэха зэрыхуэныкъуэр, къаIэта Iуэху­гъуэм и купщIэр къызэщIиубыдэу зэхэбгъэувэным къыдэкIуэу, абы къыху­къуэкIынкIэ хъуну упщIэхэм я жэуапхэми хуэунэтIын, утыку итыкIэми хуэгъэ­хьэзырын, псэлъэкIэми хуэущиин зэ­ры­хуейр.
«Зэпеуэм сабийр щыхуэзгъэ­хьэзы­рым, дауи, сэ кърикIуэну ехъулIэныгъэхэми сегупсысащ. Ауэ абы нэхърэ нэхъапэу къэслъытащ цIыкIухэм ялъагъуну дунейм я зэхэщIыкIыр къызэри­Iэтынур, езыхэм яхуэдэ ныбжьыщIэхэм я зэхэтыкIэм хэзгъэплъэныр, Iэджэ хьэлэмэти щызекIуэ дунеишхуэ зэры­щыIэр зыхезгъэщIэныр. ЕгъэджакIуэм и къалэныр сабийм щIэныгъэ бгъэдилъхьэным къыщыувыIэркъым, абы и къэухьым зегъэужьынри а Iуэхум къыдокIуэ. Мы зэпеуэр а гуращэм телажьэу къысщохъури, си къалэнхэм ящыщ зы зэщIа хъуауэ къызолъытэ», - жеIэ Лосэным.
Иджырей сабийхэм я зэчийм зегъэу­жьыныр къалэнышхуэщ. Абы щхьэкIэ шыIэныгъэшхуэ ухуейщ. Ларисэ цIыкIу­хэм ятригъэкIуэда и зэманыр пщIэншэ зэрымыхъуар нэрылъагъу ищIащ урысейпсо зэпеуэшхуэм и утыкум и гъэсэнхэр къызэрыщыхэжаныкIам. Къыхэгъэ­щын хуейщ Лосэным игъэхьэзыра ныбжьыщIэхэм я лэжьыгъэхэм Iуэхугъуэ куэд къызэрызэщIаубыдэр. Абыхэм яхэтащ адыгэ фащэр зэпкърызых, лъэпкъ махуэгъэпсым тепсэлъыхь, Хэку зауэ­ш­хуэм епха къэхъугъэхэр къэзыIэт, узэ­щIакIуэхэм я IэдакъэщIэкIхэр зэпкъ­ры­зыплъыхь лэжьыгъэхэр, нэгъуэщIхэри.
Зэпеуэм лъахэхутэмкIэ и унэтIыныгъэм япэ увыпIэр къыщихьащ 8-нэ классым щеджэ Табыщ Идар. ЩIалэщIэм и къэхутэныгъэм и гугъу пщIы­мэ, ар адыгэ цIыхухъу фащэм теухуат. Абы и къалэным хыхьэрт фащэм и пкъыгъуэхэм щхьэхуэ-щхьэхуэу тепсэ­лъыхьыныр, ахэр зыхуэщIамрэ къызэ­рагъэсэбэпымрэ къиIуэтэныр. Унафэ­щIым зэрыжиIэмкIэ, Табыщыр къыпэ­щылъ Iуэхум мыбзаджэу пэлъэщащ, пэхуэщIэр екIуу пхигъэкIащ, фащэм зэрихьэ фIэщыгъэмкIэ адыгэ къэгъэ­щIыгъэу зэрыщытыр къэпщы­та­кIуэхэм я фIэщ ищIащ. ПсэлъэкIэми куэд зэриIыгъыр къигъэлъагъуэу, жиIэр щы­хьэтыгъэхэмкIэ щIигъэбыдэжу ар утыкум екIуу итыфащ.
Зэпеуэм тхыдэмкIэ и унэтIыныгъэм пашэ щыхъуащ 7-нэ классым щIэс Шыд Дианэ. Абы и лэжьыгъэр КъБР-м щыщу Хэку зауэшхуэм хэтахэм теухуат. Къыхэгъэщын хуейщ адрей цIыкIухэри зэхьэ­зэхуэм къызэрыщыхэжаныкIар. Ап­хуэдэу 2-нэ, 3-нэ увыпIэхэр хуагъэфэщащ Быхъурэ Элинэ, ГъукIэлI Дисанэ, Дэгу Арнеллэ, Тенджыз Идар, Къу­мыкъу Алан, Щауэ Айнэ, Щомахуэ Эльвирэ, Щауэ Дисанэ, Мэремыкъуэ Дисанэ, сымэ.
Урысейм и щIыналъэ 42-м къикIыу зэпеуэм къыхыхьа цIыху 600-м щIигъум фIыкIэ уакъыхэщыныр гушхуэныгъэщ. ГуащIэдэкI хьэлэлым къыпэкIуэ ехъ­у­лIэныгъэм уи лъэр щIегъэкI, нэхъыбэ пщIэну ухуейуэ утрегъэгушхуэ. Щыхьэ­рышхуэм кIуэуэ зыщызыгъэлъэгъуа ныбжьыщIэхэм я япэ лъэбакъуэхэр куэдрэ ягу къызэрагъэкIыжынум шэч хэлъкъым. Ауэ абы кърикIуэнуращ нэхъыщхьэр: дэ къытщIэувэнущ щIэблэ, егъэджэныгъэми щIэныгъэми хэлъ фIыгъуэр зэхищIыкIыу, щэнхабзэ дахэм и щхьэпэр къыгурыIуэу. Нэхъыжьым ­нэхъыщIэм гъуэгу щрит зы щапхъэщ къуажэдэсхэми, щIыналъэмрэ хэ­гъэгум­рэ щыпсэухэми зэхаха хъыбарым хэлъри, зэрыгъэгушхуэну, зыр адрейм зэрыщыгугъ къалъыкъуэкIыну ди гуа­пэщ. ЗэрыжаIэщи, IэщIагъэр уифIмэ, фIыр къохъулIэ. ДяпэкIэ ИлъэсыщIэм дыхуокIуэ. Илъэсым къриубыдэу егъэджакIуэм иригъэкIуэкIа лэжьыгъэр къызэщIэзыкъуэж Iуэхугъуэ хъуащ и гъэсэнхэм урысейпсо зэпеуэм къыщахьа текIуэныгъэхэри, адэкIэ нэхъы­фIыжхэр къыдэкIуэну, ехъулIэныгъэ зэпымыужхэр къадэхъуну дохъуэхъу

Тхыгъэри сурэтхэри зейр ЩХЬЭЩЭХУЖ Иналщ.