Шэджэм щIыналъэм щыIэ макъамэ школым хэту лажьэ «Шэрдан» къэфакIуэ ансамб­лыр республикэм къы­щыу­нэхуащ 2020 гъэм. Ар цIы­ху­бэм я гум дыхьэну, и цIэр игъэ­Iуну, и закъуэу концерт итыну, «образцовэ» цIэр къы­фIащыну, зэпеуэ куэдым хэ­тыну, ехъулIэныгъэфIхэр зы­Iэ­ригъэхьэну хунэсащ. «Шэрданым» щхьэх ищIакъым а пщIэр къилэжьын папщIэ. Гу­пым езым и дамыгъи (логотип) иIэжщ. «Шэрданым» и утыку итыкIэм, дэплъагъу щэн­хабзэм удехьэх. Абы къы­щыфэ пщащэ цIыкIухэр щIы­кIафIэщ, щIалэхэри гушхуащ. Ар и фIыщIэщ зи IэщIагъэм хуэпэж, лэжьыгъэм псэ хэ­зылъ­хьэ, гупым ехъулIэныгъэхэр иIэным зи гур ета художественнэ унафэщIым. «Шэрданым» и япэ лъэбакъуэхэм, къэфакIуэ гупыр зытет хабзэхэм, къай­хъулIахэмрэ я мурадхэмрэ теухуауэ Гугъуэтыж Аскер деп­сэлъащи, унафэ­щIым къы­джиIам ди гуапэху фыщыдогъэгъуазэ. 

- «Шэрдан». Дэнэ а фIэщыгъэр къыздикIар?
- Щхьэлыкъуэ къуажэм и па­сэрей фIэщыгъэу щытащ Шэрданхьэблэ. Дэ адыгэ щэнхабзэ щыдгъэлъагъуэкIэ, тхыдэм ды­щыхуеплъэкIыжкIэ, лъэпкъ гуп­сысэ щыдгъэкIуатэкIэ, ­«Шэ­р­дан» гупым фIэщыныр къезгъэкIуащ, мыхьэнэкIэ а фIэщыгъэр зэрыхуэкIуэм нэ­мыщI, IукIэ дахи иIэщи.
- Гупым и къежьапIэм, иджы­п­с­­ту ар зэрызэхэтым и гугъу уэзгъэщIынут.
- Шэджэм щIыналъэм и макъамэ школым дегъэщIылIащ, ди хэщIапIэ-зыгъэсапIэр Щхьэ­лыкъуэ ЩэнхабзэмкIэ и унэрщ. Япэу 2018 гъэм сыкъэкIуат макъамэ школым къафэмкIэ и гъэ­сакIуэу. Абы щыгъуэ къэфакIуэ гуп зэуIу диIэтэкъым, атIэ гупжьей хуэдэу щыIэт, къэ­фэну хуей сабийхэм дащы­дэлажьэу. СыIукIыжри, илъэ­ситI дэкIауэ аргуэру къэзгъэзэжащ икIи къэфакIуэ гуп зэ­хэсшащ. ЦIыхуитху хъууэ арат си гупыр абы щыгъуэ. Мис а щIэдзапIэм хэта хъыджэбзитхур гупым псэкIэ етауэ, къэ­фэныр я гъащIэм щыщ хъуауэ къыздэгъуэгурыкIуащ. Иджыпстуи къокIуэхэр, уеблэмэ д­э­Iэпыкъуэгъу къысхуохъу. 
ЗанщIэу псори къыдэхъулIакъым. ЦIыхуитху нэхъыбэ си гу­пыр щымыхъуми, гупышхуэр зы­хуэныкъуэн хуэдиз гулъытэ лъызгъэсащ. Япэу къафитху яхуэзгъэуват абыхэм. 
Мы гъэм къафэм къэсщтащ гъэсэн гуп. Абыхэм щхьэхуэу са­дэлэжьэнущ, Си гугъэщ, екIуу згъасэу, ахэри утыкум изгъэхьэну. КъакIуэу хъуар къэтщтэнуи диIэкъым Iэмал, пэжым ухуеймэ. Куэдым гупыж ящIми, дэ ахэр догъэунэху, дахоплъэри, къахыдох. ЦIыхуищэм нэс къэкIуат, къафэм хуэзгъэсэн гуп зэрызэхуэсшэсым и хъыбар зэхахри. 60 хуэдиз къахэтшащ.
 «Шэрданым» и зэфIэкIхэр хуэмыгъэлъэгъуэнкIэ хъунт ди Iуэхур Шэджэм щIыналъэ администрацэм, Макъамэ школым къыддамыIыгъамэ. Шэ­джэм район администрацэм и унафэщI Борсэ Юрэ, районым щэнхабзэмкIэ и управленэм и унафэщI Къэбжьыхь Эммэ, макъамэ школым и унафэщI Шэрджэс Еленэ сымэ я цIэр къис­Iуэну си гуапэщ. 
- Аскер, уэ езыр дауэ удихьэхат къафэм?
- Ди анэм адыгэ къафэр фIэфIт, схуехъуапсэрти, «Кавказ пшэплъхэр» («Зори Кавказа») къэфакIуэ гупым сахишауэ щытащ сыцIыкIуу. Абдежым сыщыдихьэхащ къэфэным. 1999 гъэм щыщIэдзауэ 2009 пщIондэ сыхэтащ а гупым. Куэ­дым сыщыхуагъэсащ, гуапэу си гум къэзгъэкIыж зэману хэтщ ар си гъащIэм. Курыт еджа­пIэ нэужьым, Гъуазджэ­хэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ институтым сыщIэтIысхьэри, илъэситхукIэ абы сыщеджащ. Иджыри ещанэ курсым сыщIэсу, «Кабардинка» ансамблым сыхы­хьауэ щытащ икIи 2016 гъэ пщIондэ сыкъыщыфащ. Инсти­тутыр къэзухщ, абы сыувыжри, илъэс зыбжанэкIэ сыщы­лэ­жьащ. ИужькIэ, лэжьапIи ансамбли къэзгъанэри, Москва сыкIуащ си щIэныгъэм хэзгъэхъуэну - ЩэнхабзэмкIэ институтым сыщIэтIысхьащ. ЕджапIэр къэзухри, къэзгъэзэжащ. 
- «Адыгэ псалъэ», «Зэман», «Кабардино-Балкарская пра­в­да» газетхэм я илъэси 100-р щагъэлъапIэм, «Шэрданыр» пшыхьым зэрыхэтар псоми гукъинэж ящыхъуащ. Ан­самблыр утыку цIыкIум екIуу щы­зэблэкIыфат… 
- Къэрал концерт гъэлъэгъуа­пIэм къыщыфащ ансамблым щыщу цIыху 50. ЩэнхабзэмкIэ министерствэм пшыхьым дыщ­ригъэблагъэм, убых къафэмкIэ «Шэрданым» пшы­хьыр игъэдахэмэ зэрагуапэр къыхагъэщати, дэри абы деувэлIащ. Пэжщ, гупыр куэд щыхъум деж утыкум екIуу щызэблэкIыным хэхауэ Iэзагъэ хуейщ. Си гъэсэнхэр пэлъэщащ абы, арэзы сыкъащIащ. 
- Республикэм щыпсэухэр ­гуфIэу кIэлъыплъащ иджыб­лагъэ «Шэрданыр» Москва, Крем­лым, къызэрыщыфам… 
- Иужьу дыщыIащ Москва и Ут Плъыжьым. «Имена России» урысейпсо зэпеуэм и IыхьитIым дыпхыкIати, Кремлым зыкъы­щыдгъэлъэгъуэну къытхуагъэ­фэщащ. Ансамблым щыщу цIыхуипщI сшащ абы. Дауи, абы папщIэ къафэ хэха дгъэ­хьэзыращ. Утыкушхуэм уардэу зэритам си гъэсэнхэр игъэгуш­хуауэ къызэрыдгъэзэжам пцIы хэлъкъым. 
- Ансамблым и къафэхэм я гугъу къытхуэщI. Сыт хуэдэ ахэр, дауэ зэхэбгъэувэрэ?
- Псоми яцIыху къафэ лIэу­жьыгъуэхэр диIэщ. Къафэхэр сэ зэхызогъэувэ, къыщезэгъым си гупсысэ, образ гуэрхэр, сюжет хэслъхьэурэ. Къафэр бгъэ­щIэращIэ мэхъу, ар зылъагъум игу дыхьэн икIи етIуанэу еплъыну ехъуэпсэн хуэдэу. ГъэсакIуэм и еплъыкIэ, и зыхэщIэкIэ хэ­лъын хуейщ къафэм. 
Уэркъ, убых, лъапэрисэ джэгу къафэхэр диIэщ. Куэдым гурыхь ящыхъуахэм ящыщщ «Пщы гуащэр», «Хэкужь къа­фэр», «Къафэ кIыхьыр». Абы нэмыщI, къамэ зыхригъатIэурэ къафэ диIэщ. «Хэкужь» къа­фэр» Iыхьэ зыбжанэу зэхэтщ, псалъэм папщIэ, «театрализованэ» жыхуаIэ мардэм тетщ. 
- Гупым яхэтщ бэрэбэнауэ­хэр. Абыи уэ хуэбгъасэрэ?
- Бэрэбанми хузогъасэ. Си бэ­рэбэнауэхэр хунэсащ я зэфIэкI къагъэлъэгъуэну. Мы­зэ-мытIэу утыку ихьащ, ехъулIэныгъэхэр зыIэрагъэхьащ. 
- Уи гъэсэнхэм жаIэ: «Ди художественнэ унафэщIым къа­фэм нэмыщI, хабзэ-нэмысым, щэнхабзэм дыхуегъасэ» …
- Адыгэ хабзэмрэ адыгэ къа­фэмрэ зэкIэрыпчынкIэ Iэмал иIэкъым. Хабзэм тету гъэпсащ езы къафэр. ИкIи абы и мардэщ гъэсэныгъэр, укIытэр, Iэ­дэбагъыр. Адыгэ къафэр лъэпкъым ей ящI а пкъыгъуэ­хэм. Сэ сыхуейкъым си гъэсэнхэм адыгэ теплъэр яIэу утыкум зыкъыщагъэлъагъуэу, къэфа­кIуэ фащэр зыщахыжа нэужь, абы епха хабзэри зыщагъэ­гъупщэну. Утыкум узэритымрэ узэрыпсэумрэ зэтехуэн хуейщ. Хабзэ, нэмыс пхэлъмэ, ар ­Iэмал имыIэу утыкуми щыбо­лъагъу. СфIэфIкъым фэрыщIагъэр. Утыкум зигурэ зи псэрэ щызэIухамрэ ауэ зигъэлъа­гъуэу къикIыжын къудей щхьэ­кIэ ихьамрэ зэхэбгъэкIыну ­гугъукъым. Аращи, утыкур хабзэ гъэлъэгъуапIэщ. ПIалъэ гуэр хъуауэ дыщызэдэлажьэкIэ, махуэ къэс къытезгъазэурэ жызмыIэми, си гупым хэтхэм зыхащIэ гъэсэныгъэмрэ хабзэмрэ теухуауэ сэ яхуэзгъэдэхэнури сигу иримыхьынкIэ хъунури. КъагуроIуэ къафэм пкъы зэ­ры­щIэтри, гупсысэ зэрыхэлъри. 
- Къафэм сыт хуэдэ гурыщIэ  къуитын хуейр?
- Макъамэр зэрызэхэпхыу, укъэ­фэну укъызэрытехьэу къару гуэр зыхэпщIэн хуейщ, псэ­щIэ къыпхыхьам хуэдэу. Къалэн гуэр къыпщещI къафэм, уи псэм фIэфIу бгъэзащIэу. 
- Iуэхугъуэ, зэпеуэ куэдым хэтщ «Шэрданыр», щIыпIэ куэди къызэхекIухь. Къэфа­кIуэ ныбжьыщIэхэм нэхъ гукъинэж ящыхъуахэм я гугъу къытхуэпщIын? 
- «Имена России» урысейпсо зэпеуэм дыхэту Дон Iус Ростов, Мэхъэчкъалэ, Йошкар-Ола ды­щыIащ. «Поколение талантов» жыхуиIэ зэпеуэм Новороссийск дыщыхэтащ. Ахэр егъэлеяуэ гукъинэж ящыхъуащ къэфа­кIуэхэм. Зэпеуэхэр къапщытащ урысей академикхэм, профессорхэм, гъуазджэм зи цIэр щы­Iуахэм. Сабийхэм зыкъагъэлъэгъуэну, утыку ихьэну, я зэфIэкI ягъэунэхужыну Iэмал етын ­хуейуэ къызолъытэ. Абыхэм зэ­пымыууэ зыгуэр къеплъын, я утыку итыкIэр ягъэщIэгъуэн е къехъуэпсэнIа хуейщ. АпщIондэхункIэ мэгушхуэ, заужь. КъэфакIуэхэм Iэгуауэр ину щыхуа­IэткIэ, я къэфэкIэр зигу дыхьахэм псалъэ гуапэ къыщы­ху­жаIэкIэ, я гур хохъуэ. 
- Мы зэманым зызыхуэвгъэ­хьэзырIарэ?
- Тэрч къалэм «Грация» жери гимнастикэм щыхуагъасэ гуп щыIэщ. Абы зыкъытхуигъэзащ дызэщIыгъуу Адлер дыкIуэну. Абы зы Iуэхугъуэшхуэ щекIуэ­кIынущ Хэку зауэшхуэм Те­кIуэныгъэ Иныр ди къэралым къызэрыщихьрэ илъэс 80 зэ­рырикъум и щIыхькIэ. Кавказым теухуа IыхьэмкIэ Iуэхум дыхэувэнущ. 
- Тхьэм фи мурадхэр къывигъэхъулIэ!
- Упсэу!

Епсэлъар ГУГЪУЭТ Заремэщ.