РАН-ны Къабарты-Малкъар илму арасыны Гуманитар тинтиулени институтуну къарачай-малкъар адабият бёлюмю «Жазыучу эм ёмюр»  деген ат бла «тёгерек стол» бардыргъанды. Ол жыйырманчы эм жыйырма биринчи ёмюрледе къарачай-малкъар жазыучуланы къадарларына  эм чыгъармачылыкъларына аталгъан эди. 

Интернет бла 
адабият
Филология илмуланы доктору Биттирланы Тамара докладын къарачай-малкъар поэтлени интернет-поэзияларына жоралагъанды. «Мен назмуларын интернетде  басмалагъан  поэтлени чыгъармачылыкъларын кёп жылланы сюземе, жаланда Россейде угъай, Тюркде, Америкада жашагъан жерлешлерибиз не зат жазгъанлары манга сейирди. Нени эслегенме? Интернетде назмула, хапарла, поэмала басмаланнганлай, окъуучула оюмларын олсагъат жазадыла, авторгъа соруула бередиле, жууапла аладыла», - дейди алим. 
Ол къалай игиди: Интернетни хайырындан жазыучу бла окъуучу бетден-бетге окъуна тюбешаладыла, ушакъ эталадыла. Шёндюгю дунияда Интернет жазыучуланы бла окъуучуланы араларында кёпюрдю. Алай соцсетьле жабылыргъа боллукъларын биз бусагъатда кёребиз, сора ол чыгъармаланы къайда окъургъа боллукъду артда? Бир жерде да угъай деп, докладчы къагъытда басмаланнган китап кесини жерин да, магъанасын да тас этмезге керек болгъанын чертгенди. 
Ол Интернетни хайырындан атлары белгили болгъан назмучуланы юслеринден да айтханды. Сёз ючюн, Рахайланы Аминатны кёчюрмелерин бла назмуларын окъугъанла, билгенле  мингледиле. Ёзденланы Исмайылны хар назмусуну юсюнден кёпле оюмларын  жазадыла! Бечелланы Мажитни огъурлу назмулары уа! Интернет, сёзсюз, бизни байыкъландырады. Алай биз бюгюнлюкде жаланда Интернет бла къалгъаныбыз бек уллу жарсыуду. КъМР-ни Жазыучуларыны биригиуюню башчысы Юрий Тхагазитовну оюмуна кёре, быллай болумда адабият журналлагъа Жазыучуланы биригиую  башчылыкъ этерге керекди. 
«Тёгерек столгъа» къатышханла хар юбилейи болгъан жазыучуну чыгъармачылыгъын тинтип башлауну, анга жораланнган ишле къурауну терсге санагъандыла. Жазыучу фахмулу эсе, юбилей бла байламай, аны сакъламай, чыгъармачылыгъын сюзейик, деген оюмну  талай алим айтхандыла.
Къыйын соруу
Биттирланы Тамара бусагъатда жазыучулагъа басмаланыргъа бек къыйын болгъанын чертгенди. «Эльбрус» китап басма асламысында окъуу китапла бла кюрешеди. Амалсыздан бир-бирле кеслерини ахчаларына басмалайдыла чыгъармаларын. Алай хар жазгъан адамны да жокъду аллай амалы.
«Совет жыллада газетледе адабият бетле болуучу эдиле, бусагъатда ол да жокъду. Бизни республикада газетле штатдан тышында корреспондентле бла аз ишлейдиле. Сёз ючюн, мен статьяларымы къарачай газетде басмалайма», - дегенди  Биттирланы Тамара. 

Башхаладан 
«урлау»
Ол проблема да кётюрюлгенди «тёгерек столда». Филология илмуланы доктору, къарачай-малкъар адабиятны бёлюмюню таматасы Сарбашланы Алёна кеси жазгъан статьяланы башха авторлада кёргенин айтханды. Биттирланы Тамара да: «Мен архивледе  жыйгъан материалларымы орус тилден малкъар тилге кёчюрюп, кеслериникича басмалайдыла», - дегенди. Юрий Тхагазитов бу проблеманы тийишли жерледе, болумну тюзеталлыкъ къырал  къуллукъчулагъа билдирирге сёз бергенди. 

Унутмау
Сарбашланы Алёна отуз алты жылында замансыз жашаудан кетген фахмулу поэтни - Сарбашланы Зуфарны - юсюнден доклад этгенди. Аны назмуларына жазылгъан «Анала», «Ай, жашлыкъ, жашлыкъ» деген жырланы билмеген, эшитмеген таулу жокъду. Аны чыгъармачылыгъында композитор Жеттеланы Мустафир илхам тапханды, назмуларына музыка жазгъанды, Жанатайланы Исмайыл а  жырлагъанды.   
  Сарбашланы Алёна  Зуфарны алгъаракъда басмадан чыкъгъан назму жыйымдыгъын кёргюзтгенди. «Бу китапны чыгъарына поэт Табакъсойланы Мухтар кёп къыйын салгъанды, сау болсун. 2008 жылда манга Зуфарны талай назмусун келтиредиле. Мен а, иш этип, эгечи бла тюбешеме. Зуфар тою болгъан кюн ёлгенди, арбазда чыракъ иги жанмай эди да, электрикни чакъыргъандыла да, ол а, ишлей тургъанлай, къолундан ток ыз ычхынып, Зуфаргъа тийгенди. Къууанч кюню ёлюм кюнюне айланнганды. 
 Эгечи Зуфарны отоуун кёргюзтеди. Сора: «Бир жазыучу назмулары бла папканы алып кетген эди, китап чыгъарырбыз деп, алай зат да этмегенди», - дегенди. Мен соруп, излеп  башлайма ол папканы. Анга ийнаннган къыйынды, алай ол табылады! Энди уа китабы да чыкъды, - деп къууанып айтханды Сарбашланы Алёна. - Алай бир жол Зуфарны бир назмусун окъуу китапха къошсагъыз а дегенимде, манга: «Ол Жазыучуланы биригиуюнде тюйюл эди», - деп жууаплагъандыла, Зуфарны халкъ унутмагъанын, жарыкъ фахмусу болгъанын эсге алмай!»

Жулдузлу Алий
Филология илмуланы доктору Берберланы Бурхан малкъар эм орус тилледе жазгъан поэтни - Байзуллаланы Алийни - юсюнден этгенди доклад. Алийни назмуларында космос жашайды, жулдузла, кёк! Ол сёзню музыканыча эшитгенди, кёп сынаула да бардыргъанды, сёзде бугъуп тургъан макъамланы дуниягъа баям этер ючюн. Аны ючгюл назмуларына ким сейир этмей къалгъанды? 
Берберланы Бурхан поэт жолунда бир заманда да  тохтамагъанын чертгенди. Ол  тынч жолланы излемегенди. Къуранны да малкъар тилге кёчюргенди, бу иши Алий билимге къалай итиннгенин ачыкъ кёргюзтеди. 

Аты кенг 
белгилиди
Филология илмуланы кандидаты Атабийланы Асият белгили жазыучу Гуртуланы Эльдарны чыгъармачылыгъыны юсюнден айтханды. Эльдарны китапларыны окъуучулары  жаланда бизни республикада эм Совет Союзда угъай, башха къыраллада да бар эдиле, бюгюнлюкде да бек окъулгъан жазыучуладан бириди. Сабийлеге кёп жазгъанды. Халкъыбызны тарыхы бла байламлы чыгъармалары бардыла. 

Тиширыуланы  
назму дуниялары
Филология илмуланы кандидаты Керимланы Раузат таулу поэтессаланы чыгъармачылыкъларын сюзгенди. Ол жыйгъан шартла, тенглешдириуле «тёгерек столгъа» къатышханланы сейирсиндиргендиле, ала къабартылы эм малкъар поэзияда бир бирге ушагъан эм ушамагъан сыфатланы, метафораланы юслеринден ушакъ бардыргъандыла. 
Ахырында филология илмуланы доктору Адам Гутов совет жыллада болгъан цензураны эсгертгенди. Ол кетгенли, профессионалла бла ётюрюк жазыучула къатыш болгъандыла. Ол а бек жарсырча шартды. Филология илмуланы доктору Хангери Баков а къуру адабият бла маданият тозурап къалмай, литературоведение да осал халда болгъанын айырып айтханды. «Бизге жаланда жазыучула угъай, адабиятны бийик даражада тинтирик, сюзерик керти алимле да керекдиле»,- дегенди.  
…Къарачай-малкъар адабиятны къадарыны юсюнден бу магъаналы ушакъны битеу халкъыбыз бардырса, иги боллукъ эди. 

Байсыланы Марзият.
Сурат авторнуду.