УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щыIэ Матов­ников Александр гъубж кIуам лэжьыгъэ IуэхукIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым къэ­кIуащ. КъБР-м и Iэтащхьэм и къалэнхэр пIалъэкIэ зыгъэзащIэ КIуэ­кIуэ Казбекрэ абырэ щы­Iащ КъэхъукъащIэ шынагъуэхэмкIэ медицинэмрэ медицинэ дэIэпыкъуэгъу псын­щIэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр центрым.
Иджы щIэуэ зэрагъэпэщыжа IуэхущIапIэм и унафэщI Къардэн Алим хьэщIэхэм яригъэлъэгъуащ зыхуей псомкIи къызэгъэпэща реанимобилхэр. Хьэ­щIэхэм центрым и пэшхэр къызэхаплъы­хьащ. Къардэным жиIащ абы жэщ-махуэкIэ щIэлъыну къакIуэ сымаджэхэм папщIэ пэшхэр зэрыхэтыр, лэжьакIуэхэм я пэшхэр зэрызэгъэпэщар, 2020 гъэм ирихьэлIэу цент­рыр зыхуеину Iэмэпсымэ псомкIи яузэдыну зэрамурадыр. Матовниковыр журналистхэм щепсалъэм къыхигъэщащ мы центрым хуэдэ Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм зэры­щымыIэр, абы къалэн нэхъыщхьитI зэригъэзащIэр: япэрауэ, федеральнэ гъуэгум къыщыхъу къэхъукъащIэ шынагъуэхэм псынщIэу нэсу дэIэпыкъуэгъу хъу­нырщ; етIуанэрауэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым щып­сэу­хэмрэ абы и хьэщIэхэмрэ медицинэ дэIэпыкъуныгъэ ягъуэтынырщ.
Центрым и лэжьакIуэхэм я гугъу пщIы­мэ, я лэжьыгъэм куууэ хэ­зыщIыкI защIэщ, гъуэгум къыщыхъу машинэ зэжьэ­хэуэхэм куэд кърагъэлащ, дохутырхэм, фельдшерхэм къэрал дамыгъэхэр къы­хуа­гъэ­фэ­щащ, - жиIащ Матовниковым. - Иджы IуэхущIапIэ екIу яIэ хъуащи, ар зи фIы­гъэр республикэм и уна­фэщIхэращ. Нэгъабэ щэ­кIуэгъуэм дыщыIащ мы­бы икIи илъэсипщI хъуауэ унэр зыхуей зэрыхуамыгъэ­зэ­фыр къыджаIат. КIуэ­кIуэ Казбекрэ КъБР-м Узыншагъэр хъумэнымкIэ и министерствэмрэ хэкIыпIэхэр яубзыхущ, а Iуэхум зи ­мылъку къыхэзылъхьэфынухэр къагъуэтри, унэр зэрагъэпэщыжащ. Къищы­нэ­мыщIауэ, нэ­гъабэ республикэм медицинэ машинэ 33-рэ къы­Iэ­рыхьащ, иджыри «Ford» ­реанимобилитI, «Газель NEXT» медицинэ машиних УФ-м и Правитель­ствэм ­къаритынущ. Абыхэм ящыщу тIур КъэхъукъащIэ шынагъуэхэмкIэ медици­нэмрэ медицинэ дэIэпы­къуэгъу псынщIэмкIэ цент­рымрэ еинущ. Центрым и медицинэ лэжьакIуэхэр автомобиль зэжьэхэуэ къы­щы­хъуа щIыпIэхэм дакъикъи 5 - 8-кIэ нэсыфынущ, абы псом нэхърэ нэхъыщ­хьэр - цIыху гъащIэр - кърагъэлыну Iэмал къарет.
КIуэкIуэ Казбек и псалъэм къыхигъэщащ медицинэ ма­шинэхэр федеральнэ про­граммэм ипкъ иткIэ ­къазэрыIэрыхьэр, мы гъэм автомобилхэм я процент ­30-р щIэкIэ зэрызэрахъуэ­кIыр, иджыри машинэ 60 хуэдиз илъэсищ иримы­къу­кIэ яхъуэжыну зэрамура­дыр, етIанэгъэ медицинэ ма­шинэкIэ республикэр зы­хуей хуэзауэ зэрыщытынур.
Матовников Александр КъБР-м и Правительствэм и Унэм щригъэкIуэкIащ УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу Кавказ Ищхъэ­-рэ федеральнэ щIыналъэм дэлажьэ Советым и зи чэзу зэIущIэ. Абы хэтащ УФ-м Кавказ Ищхъэрэм и Iуэху­хэмкIэ и министр Чеботарёв Сергей, абы и япэ къуэдзэ Байсултанов Одес, УФ-м Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и министерствэу Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щыIэм и IуэхущIапIэ нэхъыщхьэм и унафэщI Бачурин Сергей, Урысей Федерацэм и Прокурор Нэхъыщхьэм и къуэдзэ Демешин Дмитрий, Кавказ ­Ищхъэрэ федеральнэ щIы­на­лъэм хыхьэ хэгъэгухэм я Iэтащхьэхэр, федеральнэ, щIы­налъэ министерст­вэ­хэм, ведомствэхэм я лIы­кIуэхэр.
ЗэIущIэм хэтахэр зыхэп­лъахэм ящыщщ Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIы­налъэм 2025 гъэ пщIондэ и зыужьыныгъэм хуэгъэпса къэрал программэхэр гъэ­зэ­щIа зэрыхъур. Матовников Александр къыхигъэщащ а программэр ­КИФЩI-м хиубыдэ хэ­гъэгухэм я социально-эко­но­микэ зыужьыныгъэм и хэкIыпIэ лъэщу зэрыщытыр, цIыхухэм я псэукIэр егъэ­фIэкIуэнымкIэ лэжьыпхъэ­хэм лъабжьэ зэрахуэхъур.
Зи гугъу ящIым теухуауэ къэпсэлъащ УФ-м Кавказ Ищхъэрэм и IуэхухэмкIэ и министр Чеботарёв Сергей. КъулыкъущIэм жиIащ зи гугъу ящI къэрал программэм хухаха ахъшэр фокIадэм ирихьэлIэу сом мелард 14,5-рэ зэрыхъур; социально-экономикэ про­граммэм и гуэдзэниблымкIэ инвестицэ проект 26-рэ зэрекIуэкIыр. ИджыкIэ абыхэм ящыщу проекти 9-р гъэзэщIа хъуащ икIи лэжьапIэ IэнатIэ 600-м щIигъу къызэIуахащ, апхуэдэуи щIыналъэхэм бюджетым щымыщ инвестицэ ахъшэу сом меларди 2 къыхалъ­хьащ.
- КИФЩI-м и хэгъэгухэм АПК-м, промышленнэ IэнатIэм, туризмэм епха инвестицэ проектым хыхьэну ­хуейуэ лъэIу 21-рэ мы гъэм къатащ. Къызэдгъэпэща лэжьакIуэ гупыр бадзэуэ­гъуэм хэплъэри проект 12 къыхахащ, заочнэ IэIэткIэ инвестицэ проекти 7 къыхахыжащ ягъэзэщIэну: Осетие Ищхъэрэ - Аланиемрэ Шэшэн Республикэмрэ я проект тIурытIрэ Ингушым и проектищрэ, - жиIащ Чеботарёв.
Министрым щIыналъэхэм я унафэщIхэм гу лъари­гъэтащ программэм и гуэ­дзэнхэм хагъэхуэн щхьэкIэ къат зэрызыхуагъазэхэр нэгъэсауэ купщIафIэу зэхалъ­хьэн зэрыхуейм, апхуэдэуи инвестицэ проектхэм хухах бюджет мылъкур и чэзум къызэрагъэсэбэпыпхъэм.
Чеботарёвым зэIущIэм хэтахэм я пащхьэ кърихьащ илъэсым и пэщIэдзэм IэмалыншагъэкIэ къэрал программэхэм хагъэхьэжа гуэ­дзэнхэм ятеухуауэ ялэжьхэр. Апхуэдэу «Кавказские Ми­неральные Воды и инфраструктурэм зегъэу­жьы­ным­рэ зэIузэпэщ щIынымкIэ» программэ гуэдзэным ипкъ иткIэ 2019 гъэм ухуэныгъэхэм 22-рэ къыщIадзащ, абыхэм ящыщу 16-р мы гъэм яухыну я мурадщ.
ЩIыуэпсым епха къэхъукъащIэ къызэрымыкIуэхэм цIыхухэр щыхъумэным сом мелуан 538-рэ хухахащ, ар Iуэхугъуи 9-м трагъэкIуэ­дэнущ. АдэкIэ министрыр къы­теувыIащ КИФЩI-м турист унэтIыныгъэм зэры­щызрагъэужьымрэ псэукIэр егъэфIэкIуэным ехьэлIа про­ектхэр зэрыщагъэзащIэмрэ.
Советым и зи чэзу зэхуэсыр езыгъэкIуэкIа уна­фэщIхэм быдэу къыхагъэщащ зи гугъу ящIа программэ гуэдзэнхэм папщIэ ­хэгъэгъухэм къыхурагъэхь мылъ­кур и чэзум икIи зы­хуей хуэзэу къагъэсэ­бэ­пы­ным Iэтащхьэхэм я нэIэ трагъэтыну.