И дахагъэм удихьэхрэ уеплъ пэтми зумыгъэнщIу щыIэщ Налшык къалэм зы унэ. 19-нэ лIэщIыгъуэм и фэеплъ гъуэ­зэджэу, тхыдэшхуэ ихъумэу. ЩыIэкIэ-псэукIэм зезыгъэ­хъуэжа Ленин Владимир и ­дамэгъухэр щыхьэщIа унэу Лепешинскэм ирагъэщIарщ зи гугъу сщIыр. 

Языныкъуэхэм ягъэхъыбар ар езы ХьэтIохъущокъуэ дыдэм иригъэщIарэ щып­сэуауэ, хэти жеIэ унэр Долинский-Лепешинскэхэм я щIэину. Хэти ар ецIыху «унэ шына­гъуэу», цIыху цIэрыIуэхэм узыфэ хьэлъэ щагъэвауэ, щIэ­лIыкIауэ, я псэр гугъу ехьрэ зэ­хэзехуэну нобэр къыздэсым абы гъуэбжэгъуэщу щIэту. 
Къыхэгъэщыпхъэщи, зи ­гугъу тщIы унэр ХьэтIохъущокъуэ жыг-хадэм итщ, хэт хуейми кIуэуэ еплъыну хуиту. Илъэси­щэм щIигъужащ ар, и унащ-хьэр  ­къе­­щэщэхащ, блынхэр  къихужащ, нобэ-ныжэбэ къызэ­фIэ­щэхэнущ жаIэурэ, нобэм къэсащ. Абы и хъыбар зымы­щIэх­хэри гъунэжщ, ауэ зэ ­закъуэ нэбгъузкIэ зылъэгъуам гукъинэ зэрыщыхъур щэхукъым. 
АтIэ, унэр мывэ блын гъэ­щIэрэщIакIэ къэхухьащ, къатитIу зэтет унэ екIур нэхъри игъэдахэ нэхъей. 19-нэ лIэщIыгъуэм и кIэхэм инженер-технолог ­Долинский Петр зы гектарым сом 50 хуэзэу къищэхуа щIым тращIыхьауэ щытащ чырбыш гъуатIэкIэ зэтелъхьа унэр. А лъэхъэнэрщ жыг-хадэм щыщ зыщэхуа унагъуэ зыбжанэр щып­сэу хьэблэм «Долинск» щы­­фIащари. Къалэ Iэхэлъахэм къуажэ цIыкIуу къыщыунэхуа Долинскыр щIыпIэ дахэми, ущыпсэуну тынштэкъым. ЩIыуэпс къабзэм къыхэлы-дыкI зыгъэпсэхупIэ дахащэу зи ­хъыбар Iуа Долинскым уры­сейхэр къыхуэпIащIэу къызэ­рыхьми, къызэрыгуэкI къуажэ цIыкIу кърихьэлIэрти, къэп­цIауэ Iупэхэр къыIурагъэпкIырт: «ЗыгъэпсэхупIэкъым мыр!», - жаIэу. 
Ауэ щыхъум, Долинскэхэм я къуажэ цIыкIур ирагъэ­фIэ­кIуэ­нымкIэ я мылъкуи къаруи щыс­хьыжакъым: уэрам зэв цIы­кIу­хэм зрагъэубгъуащ, ХьэтIохъущокъуэ жыг-хадэм пащэу жыг зэ­мылIэужьыгъуэхэр хасащ, щIыр ягъэпшэрри хадэхэкIхэм елэжьу щIадзащ. Къыхэгъэ­щып­хъэщи, налшыкдэсхэм яфIэфI дыдэт абыхэм я пхъэщ­хьэмыщхьэхэмрэ хадэхэкI­хэм­рэ. Ауэрэ къуажэм зиубгъуащ, Налшык къалэр курорт щIэ­хъужари а унэмрэ Долинскэ­хэмрэ я фIыщIэу жаIэ. 
АтIэ, Долинскэм иригъэщIамэ, ар щыпсэуамэ, щхьэ нобэ Лепешинскэм и унэ жаIэрэ?!
КъызэрыщIэкIымкIэ, Совет зэманым абы щыпсэуащ ре­волюционер унагъуэу Лепешинскэхэ Пантелеймонрэ Ольгэрэ. Унэгуащэр биолог цIэрыIуэт. ИкIи а унэращ абы эритроцитхэр щиджар, абыхэм я «фэр» зэманым Iув зэрыдэ­хъур къыщызэIуихар. Ноби ­ щыт унэрщ «Борьба и твор­чество» романыр Пантелеймон щитхари. 
Дунейр чэзукъэ-тIэ?! Лепе­шинс­кэхэм яужькIэ зи гугъу тщIы унэр КъэкIыгъэхэмкIэ ­сов­хозым и хэщIапIэу щытащ 1980 гъэхэм пщIондэ. АдэкIэ… Зыми еижакъым, зыри кIэ­лъыплъыжакъым. Къэн­жа­лыщ­хьэр уэшхымрэ уэсымрэ игъэулъийри гъуанэ хъужащ, ­зи жьэр зыущIа псэущхьэ шынагъуэм хуэдэу къаплъэу. Иджыпсту унащхьэр къехуэхыу сы­щIи­пIытIэнукъэ жыпIэу уегъэшы-нэ, ущIыхьамэ. Щхьэгъубжэ IупIэ­хэр сытым дежи зэхуэщIащи, хьэдэджадэхэр зэхэзехуэн ­мыхъун щхьэкIэ, «унэ шына­гъуэм» нэхур щIамыгъаплъэм хуэ­дэщ. 
ЦIыхум и лъэр здынимыхус щыIэкъым. ЩIохьэ унэ бгынэжам, шынэ ямыщIэу. АпщIондэху къулыкъущIэхэр мэгуп­сысэ: итхын унэр, хьэмэрэ къэд­гъэщIэрэщIэжын, жаIэу. Сыт хуэдэ сэкъат имыгъуэтами, илъэси 120-м щIигъуауэ щытщ Долинский-Лепешинскэхэм я унэр. Сыт хуэдизрэ зыхуэIыгъыжынуми хэт ищIэрэ, ауэ унафэм уардэу пэплъэ нэхъей, къыхоплъ а илъэс бжыгъэм  къриубыдэу езы унэм хуэди  2-3-кIэ хэхъуа жыгхэм. 

Фырэ Анфисэ.