«Туугъан жерим бла ёхтемленеме»

Ата журт деп неге айтадыла? Ол неден башланады? Бу соруугъа хар инсан да кесича жууап этерге боллукъду. Алай, бек биринчиден а, Ата журт анга сюймекликден башланады дерикбиз. Ата журт - ол ата-ана юйюнг, чабып ойнагъан орамларынг, таныгъан адамларынг, миллетинг, туугъан жеринг, ана тилинг, ариу табийгъатынгдыла. Аны юсюнден кесини оюмун бизге Чегем шахарда жашагъан Табакъсойланы Фарида жибергенди да, бюгюн сизни аны бла шагъырей этебиз. 

Биз Россейде жашайбыз - ол бизни Ата журтубузду. Ол дуния башында эм уллу къыралды. Аны бир къыйырында кюн чыгъа эсе, бирси къыйырында уа кюн батхан этеди. Россейни республикалары, крайлары, областьлары да кёпдюле. Бизни республикабыз а гитче болгъанлыкъгъа, дунияны бек ариу жерлеринден бириди.
Къабарты-Малкъар! Бир жанында - уллу къарлы таула, къалын агъачла, терк суула, терен ауузла. Бирси жанында уа - ёзенле, тюзле, салкъын жайлыкъла. Малчы къошлада малла, эчкиле, къойла, атла кёк кырдыкда отлайдыла. Тюзледе сары будай ары-бери чайкъалады, алтын башлы чёплеуле, татымлы нартюхле ёседиле. Эл бахчалада тюрлю-тюрлю терекле, битимле, ариу гюлле кёзню къууандырадыла.
Бизни республикабыз тарых магъаналы жерлери бла да байды. Кёп къыралладан келген жолоучула жерибизни ариулугъуна къарайдыла. Тау эллерибизде кешенеле, къалала, кёп ёмюрледен къала кетип, бюгюнлюкде да сюеледиле. Сёз ючюн, Абай къала, Амырхан къала, Жабо къала Черек райондадыла.
Минги тауубуз а Басхан ауузундады. Ол Европада эм бийик тауду. Аны бийиклиги 5642 метрди. Керти да жерибизни ариулугъун жомакъда айтырчады. Сёз ючюн, «Минги тауну тийреси» деген миллет парк бла «Къабарты-Малкъар бийик-тау заповедник» анга шагъатлыкъ этедиле. Мында кёп тюрлю терекле, хансла, жаныуарла, чабакъла, къурт-къумурсхала да бардыла. Аланы кёбюсю Къызыл китапха жазылыпдыла. Минги тауну башында къарлары уа жайда окъуна эримейдиле. Бери солургъа кёп адам келеди: ким тауну тёппесине чыгъаргъа, ким саржеледе учаргъа неда ариу таза хауада заманларын ётдюрюрге.
Чирик кёл да Черек ауузундады. Ол Россейде бек терен карст кёллени бирине саналады. Сейир тюйюлмюдю, ол къышда окъуна бузламайды?! 
Чегем ауузунда уа Чегем чучхурлагъа къараргъа боллукъсуз. Бийик къая гыйыдан акъгъан суула тюз да аны ичинден чыгъадыла. Артыкъда мында къышда аламатды. Суучукъла бузлай кетип, аланы орунларына бийик буз къая боладыла.
Жерибизни атын билимли, акъыллы адамларыбыз да айтдыргъандыла. Ала болмасала, бизни тилибиз, динибиз, адабиятыбыз сакъланырыкъ тюйюл эдиле. Аллай адамладан а, насыпха, байбыз: Мечиланы Казим, Къулийланы Къайсын, Энейланы Тимур, Залийханланы Михаил, Отарланы Омар, Алим . Кешоков, Акъкъызланы Якуб, Михаил Аксиров, Ахматланы Ибрагим дагъыда атлары кенг белгили кёп башхала. 
Кеслерине махтау излемей,  узакъ тау эллерибизде, шахарларыбызда билимлерин, жюрек жумушакълыкъларын да миллетлерине бере ишлеген адамларыбыз барысы да, сёзсюз, хурметге, ыспасха да тийишлидиле. Аладыла миллетибизни ёсюп келген тёлюсюн билимни дуниясы бла шагъырейлендирген, ана тилге да сюймекликни ёсдюрген. Жашчыкъланы бла къызчыкъланы уллу жашауда тюберик аслам затха кёз къарамларыны тохташыуларына да себеплик этген. 
Адам улу жаратылгъанлы бери да Ата журту хар инсаннга энчи болгъанды, жамауат аны сакълай да, багъалай да келгенди. Анга атап жырла айтхандыла, назмула жазгъандыла адамла. Ол чыгъармалада халкъны къыйматлылыгъыны, бирлигини юсюнден да алай ариу айтылады! Адамлада бирлик болса уа, не къыйынлыкъдан да хорлам бла чыгъарса, бирликде - тирлик, дейдиле таулула. Уруш къыйынлыгъы жетгенде да, кёчгюнчюлюк азабын сынагъанда да, адам улу унутмагъанды Ата журтун, ана тилин, миллет сезимин. Ол а кишиликни кертичиликни, ёхтемликни шарт белгисиди. Ата журт ючюн мингле жанларын берип, туудукълагъа сакълагъандыла ёз жерлерин. Аланы кеслерин аямай къазауат этгенлери, жаудан артха турмагъанлары барыбызгъа да юлгюдю бюгюн. Ол да Ата журтубузну деменгили тарыхыны бир уллу бетиди.
Ата журтунгдан узакъда болсанг да, жюрегингде сюймеклигинг а кетмейди. Ол сюймеклик адамгъа таукеллик, къарыу, ёхтемлик бергенлей турады.
Келигиз, таматалагъа, ата-аналагъа, устазлагъа тынгылайыкъ, иги окъуюкъ, айтханларын этейик, билимлиле болуп, миллетибизге хайыр келтирейик, Ата журтубузну къоруулаучулары болайыкъ. Ол заманда къыралыбызны, республикабызны да тамблагъы кюню жарыкъ болур.
Басмагъа Къасымланы Аминат хазырлагъанды.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

04.09.2026 - 09:03

Эндиги окъуу жылгъа – ахшы муратла бла

Нальчик шахарны генерал Зокаланы Валерий атлы 8-чи номерли школунда жангы окъуу жылны башланнганы, хар замандача, къууанчлы халда баргъанды.

04.09.2026 - 09:03

Биринчи классха бютюн кёп сабий келгенди

Хасанияны 16-чы номерли  мектебинде   окъургъа  быйыл биринчи классха элли жашчыкъ бла къызчыкъ келгендиле, 11-чиге уа - 34 адам. Бюгюн ала мектепни майданында ёхтем сюеледиле.

03.09.2026 - 14:20

«Сабийлеге сейир боллукъ шартланы излегенлей турама»

Биттирланы Джаннета  Яникойну Байсолтанланы Алим атлы битеулю билим берген мектебинде ингилиз тилден окъутады. Андан сора да, энди мында директорну методика иш жаны бла орунбасарыды.

03.09.2026 - 10:40

«Келдим устазыма, насып – аны кёргениме!»

«Бек кючлю аякъла, эртте-кеч болса да, абынып башларла, ёхтем аркъа да бюгюлюр, чачла агъарырла, чырайлы бет, балчыкълы жолда машина баргъанча, ызлыкълы болур, жаланда халал жюрек, кюннге ушаш, бир

03.09.2026 - 09:17

Саугъагъа – окъуу керекле

Россейни МВД-сыны Чегем районда бёлюмюню эм ведомствону жамауат советини келечилери «Окъургъа барыргъа болуш» деген битеуроссей акциягъа къошумчулукъ этгендиле, деп билдириледи КъМР-де МВД-ны пресс