КъМР-ни Парламентини 7-чи чакъырылыууну биринчи жыйылыуунда депутатланы жангы къауумуна артыкъда магъаналы жумушну тамамларгъа тюшгенди: спикерни сайлау. Андан сора да, ала КъМР-ни Башчысын айырыуну кюнюн белгилегендиле эмда законла чыгъарыучу органдан РФ-ни Федерал Жыйылыууну Федерация советине сенаторну айыргъандыла.
Тёреде болгъаныча, Парламентни жангы къауумуну биринчи жыйылыуун депутатланы арасында эм тамата бардырады. Бу жууаплы ишни «Справедливая Россия – Патриоты – За Правду» партияны фракциясыны башчысы Владимир Кебеков тамамлагъанды. Ол депутатланы кенгешлерин ючюнчю кере ачханын айтырчады.
Алгъышлаула
Владимир Сафарбиевич РФ-ни Федерал Жыйылыууну Федерация Советини башчысы Валентина Матвиенкону алгъышлауун окъугъанды. «РФ-ни Федерал Жыйылыууну Федерация Совети бла КъМР-ни Парламентини араларында хайырлы байламлыкъла мындан ары да сакъланып, россейли къыраллыкъны кючлеуге себеплик этериклерине ишексизме», – деп айтылгъанды алгъышлауда.
Жыйылыугъа КъМР-ни Башчысыны Администрациясыны таматасы Мухамед Кодзоков да къатышханды. «Барыбыз да бирге къадалып ишлесек, Къабарты-Малкъарны халкъыны къолайлыгъын жалчытыу, Россейни айнытыу жаны бла борчланы жетишимли толтурлугъубузгъа ишексизме», – дегенди ол, парламентарийлени алгъышлай.
Къысха шартла
Владимир Кебеков жыйылыуну повесткасына кёчерден алгъа къысха шартла бла шагъырей этгенди. Ол билдиргенича, Парламентни 7-чи чакъырылыууну къауумуна беш партияны келечилери киргендиле. Кёпчюлюкню «Единая Россия» алгъанды – 50 мандат. Ызы бла КПРФ (9 мандат), «Справедливая Россия – Патриоты – За правду» (7 мандат) партияла келедиле, ЛДПР бла «Зелёные» партияланы уа экишер келечиси киргендиле Парламентни къауумуна.
– Алгъын чакъырыу бла тенглешдиргенде, депутатланы тизмеси 40 процентге жангыртылгъанды. Орталыкъ жыл сан 55 жылгъа жетеди. Парламентарийлени арасында жаш адамла да бардыла – 35 жылгъа дери жыл санда болгъанладан тёрт депутат сайланнганды. Энчи аскер операциягъа къатышхан эки жигитге да берилгендиле мандатла. Волонтёр къауумну келечиси да барды, – дегенди ол.
Миллет жаны бла къуралыуну юсюнден айтханда, сайланнганланы 55,7 проценти къабартылыла, 20 проценти таулула, 21,4 проценти оруслуладыла. Башха миллетлени келечилери да бардыла – ала 2,9 процентни тутадыла.
Айырыула
Ызы бла депутатла спикерни бла сенаторну ачыкъ къол кётюрюу бла айыргъандыла.
«Единая Россияны» фракциясыны башчысы Михаил Афашагов быйыл 10 сентябрьде партияны регион бёлюмюню президиумуну жыйылыуунда Парламентни 7-чи чакъырылыууну спикерине Татьяна Егорованы кандидатурасы кёргюзтюлгенин билдиргенди. Аны партияны генсовети да къабыл кёргенди.
– Татьяна Егорова республиканы Парламентини бешинчи эм алтынчы чакъырылыуларына башчылыкъ этгенди. Бу кезиуде уа регионну законла чыгъарыучу органы бийик даражагъа чыкъгъанды. Аны Федерация Советде, Къырал Думада да белгилейдиле. Анга уа алтынчы чакъырылыуну къаууму федерал законлагъа этген сегиз башламчылыкъдан бешиси федерал законнга бурулгъанлары да шагъатлыкъ этеди,-дегенди Михаил Афашагов.
Татьяна Егорованы кандидатурасы жанлы битеу фракцияланы башчылары сёлешгендиле. Владимир Кебеков Татьяна Борисовнаны политика сынауун, ол Парламентни ишин теренинден билгенин, спикерге дери комитетге башчылыкъ этип тургъанын белгилегенди. «Фракцияны жыйылыуунда Татьяна Егорованы кандидатурасын къабыл кёргенбиз», – дегенди ол.
КПРФ-ни фракциясыны башчысы Борис Паштов а Татьяна Борисовнаны профессионал сынауу бла бирге адамлыкъ ышанларын белгилегенди. «Фракцияны тюбешиуюнде аны кандидатурасын сюзюп, тюзге санагъанбыз. Татьяна Борисовнаны башчылыгъында барыбыз да келишип ишлегенбиз. Башламчылыкъла этерге онг болгъанды, тилеклерибиз, эсгертиулерибиз эссиз бир заманда да къалмагъандыла», – дегенди ол.
ЛДПР-ни фракциясыны таматасы Владимир Безгодько уа Татьяна Егорованы таматалыгъында законла чыгъарыучу орган андан да бийик даражагъа жетеригине, республиканы халкъыны, экономикасыны айнытыуда жетишимли боллугъуна ийнаннганын айтханды
«Зелёные» фракцияны башчысы Сафарби Шхагапсоев да Татьяна Егорованы профессионал билимин, сынауун, къураучу хунерин белгилеп, фракция аны кандидатурасын къабыл кёргенин билдиргенди.
Борчла бла муратла
Алай бла «Единая Россия» кёргюзтген кандидатураны сюзгенден сора, ачыкъ къол кётюрюу бардырып, депутатла бирча Татьяна Егорованы Парламентни спикерине сайлагъандыла.
Депутатла анга этилген ышаныулукъ ючюн ыразылыгъын айта, Татьяна Борисовна айырыучуланы къайгъыларын, тилеклерин толтуруугъа къолдан келгенни этеригин айтханды. Ол законла чыгъарыучу органны аллында болгъан борчланы юслеринден къысха айтханды.
Биринчиден а, политика партияланы ниетлери башха болгъанлыкъгъа, депутатла Къабарты-Малкъарны алгъа барыуун жалчытыуда, халкъны ырахматлы жашауун къурауда барысы да бирге келишип, къадалып ишлериклерине ийнаннганын белгилегенди.
Татьяна Борисовна депутатланы жангы къауумуна магъаналы жумушланы толтурургъа тюшеригин белгилегенди. Аланы арасында РФ-ни Президентини Россейни 2030 жылгъа, 2036 план кезиуге дери айнытыуну миллет борчларыны юсюнден Указында эмда Федерация Советге Посланиясында салыннган борчлагъа баш магъана бериледи.
– Аны бла бирге КъМР-ни Башчысы Посланияда белгилеген жумушланы законла бла жалчытыргъа тийишлиди, – деп къошханды.
Татьяна Борисовна республиканы законодательный базасын андан ары кючлерге кереклисин да белгилегенди. «Экономиканы терк айнытыугъа бурулгъан файдалы мадарла керекдиле, ол санда цифралы системаланы, информация технологияланы сингдириуде. Предпринимательствону, инвестицияланы айнытыу жаны бла онгла къурау магъаналыды. Битеу бу жумушла уа адамларыбызны къолайлыкъларын, жашау болумларын игилендириуге бурулупдула. Аны бла байламлы айлыкъны ёсдюрюу, адамларыбызны файдаларын кёбейтиу, сабийлери болгъан юйюрлеге, тамата тёлюге, саулукъларына кёре чекленнген онглары болгъанлагъа тутхучлукъ этиу соруулагъа энчи эс бурулургъа тийишлиди, – деп чертгенди спикер.
Энчи аскер операциягъа къатышханлагъа болушлукъ жаны бла мадарла энчи магъаналы болгъанларын чертгенди ол. Татьяна Егорова алгъыннгы чакъырыуну депутатларыны СВО-гъа къатышханлагъа себеплик жаны бла сынаулары уллу болгъанын айтып, бу тёре андан ары бардырыллыгъына ышаннганын чертгенди.
– Бизни жигитлерибизге болушлукъ барыбызны да борчубузду. Энчи аскер операциягъа къатышханланы юйюрлерине не жаны бла да себеплик этилирге тийишлиди. Бу ишни дайым да бардырыргъа керекди, – дегенди спикер андан ары сёзюнде.
Татьяна Егорова сабийлени билим алыргъа, саулукъларына чырмаусуз багъаргъа онглары болургъа кереклисине эс бургъанды. Жаш адамланы халкъларыбызны тёрелерине, Ата журтубузгъа сюймекликге юйретирге, къыралыбызны керти инсанларынча ёсдюрюрге кереклисин да белгилегенди.
Спикер федерал законла жарашдырыуну, парламент контрольну, миллет проектлени бла регион къырал программаланы жашауда бардырыуну юслеринден айтханды. Сёз къырал эм жер-жерли власть органла бла хайырлы байламлыкъла къурауну, аны бла бирге уа айырыучуланы излемлерин, къайгъырыуларын жалчытыуну юслеринден да айтханды.
– Тамамланыллыкъ жумушла кёпдюле. Алай хар бирибиз да жууаплылыкъны сезип, Парламентни аллында салыннган борчланы толтурууда къолдан келгенни этеригибизге ишексизме, – дегенди Татьяна Борисовна сёзюню ахырында.
Сенатор,
регионну оноучусу
Андан ары Парламентни жыйылыуун Татьяна Егорова бардыргъанды.
«РФ-ни субъектлеринде власть органланы къурауну битеулю принциплерини юсюнден» федерал законну 23-чю статьясыны 10-чу кесегине эм КъМР-ни Конституциясыны 79-чу статьясыны 1-чи кесегине тийишлиликде, Парламент Къабарты-Малкъарны Башчысын 2024 жылда 3 октябрьде айырыуну юсюнден Бегимни къабыл кёргендиле.
Ызы бла КъМР-ни Парламентинден Федерал Жыйылыугъа сенаторну кандидатурасы сюзюлгенди. Бу къуллукъгъа «Единая Россияны» фракциясы Улбашланы Мухарбийни кёргюзтгенди.
Къалгъан фракцияланы башчылары да Улбашланы Мухарбий федерал даражада Къабарты-Малкъарны сейирлерин къоруулагъанын, Парламент бла хайырлы байламлыкъла жюрютгенин белгилегендиле. Депутатла ачыкъ къол кётюрюу бла Улбашланы Мухарбийни сенаторну къуллугъуна къабыл кёргендиле.
Комитетле
Парламентни 7-чи чакъырылыууну биринчи жыйылыуунда комитетле да къуралгъандыла. КъМР-ни Конституциясыны 99-чу статьясына тийишлиликде, Миллетле аралы халла жаны бла комитет, аны бла бирге энтта 11 комитет боллукъдула: Законла жарашдырыу эм жер-жерли самоуправленияны соруулары; Жамауат къоркъуусузлукъ эм коррупциягъа къажау; Бюджет, налогла эм финанс рынокла; Экономика политика, инновация айнытыу, туризм эм предпринимательство; Аграр соруула, табийгъатны хайырланыу, экология эм тёгерекдеги къудуретни сакълау; Къурулуш, жашау журт-коммунал мюлк эм отлукъ-энергетика комплекс; Промышленность, транспорт, связь эм жол мюлк; Билим бериу, илму, физкультура эм жаш тёлюню ишлери; Урунуу, социал политика, саулукъ сакълау эм ветеранланы ишлери; Маданият, жамауат институтланы айнытыу эм информация политика; Контроль эм регламент жаны бла.
Парламентни жыйылыуу аны бла бошалмагъанды, ол 24 сентябрьде андан ары бардырыллыкъды. Анда уа спикерни орунбасарлары сайланырыкъдыла, комитетлени къауумлары белгиленирикдиле.
Тикаланы Фатима
