Политик лъэщу, къулыкъущIэ пэжу, IэнатIэ зэмы­лIэужьыгъуэхэм ехъулIэныгъэфIхэр щаIэу лажьэ IэщIагъэлI цIэрыIуэу адыгэр зэрыгушхуэр мащIэкъым. Абыхэм ящыщщ зи фэеплъ нэху дунейм къытезына, ноби зи цIэр фIыкIэ ираIуэ Тыркуин Анатолэ. Мэздэгу щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм къахэкIа щIалэр балигъыпIэ щиувэм еджакIуэ здиунэтIар Налшыкщ. И хэкужь къихьэжу щIэныгъэ зригъэгъуэта нэужь, абы игъэзэжакъым, нэгъуэщI щIыпIэ Iэпхъуакъым, атIэ и щIэныгъэ­-ри зэфIэкIри и адэжь лъахэм къыхуигъэсэбэпу Къэ­бэрдей-Балъкъэрым щыпсэуащ.
Тыркуин Анатолэ Тимофей и къуэр Ставрополь крайм хыхьэ Курской щIы­налъэм щыщ Азэней къуа­жэм 1944 гъэм шыщхьэуIум и 12-м къыщалъхуащ. Иналхьэблэ дэт илъэсибл школым, Графскэ къутырым и курыт еджапIэм щеджащ. ИтIанэ Налшык къакIуэри, политехникэ техникумым, КъБКъУ-м щIэныгъэ щызригъэгъуэтащ. Зы илъэскIэ прорабу лэжьащ, иужькIэ советыдзэм къулыкъу щи­щIащ, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и ­инженер-техникэ факультетым и лаборант нэхъыжьу щытащ.
1970 - 1986 гъэхэм Тыркуи­ныр Налшык кооператив-ухуакIуэ техникумым и уна­фэщIым и къуэдзэу, псэупIэ-коммунальнэ хозяйствэмкIэ и управленэм и инженер ­нэхъыщхьэу, «Къэббалъкъгъуэгуухуэныгъэ» трестым и управленэм и унафэщIу щытащ.
1986 - 1993 гъэхэм Тыр­-куин Анатолэ КПСС-м и ­Къэ­бэрдей-Балъкъэр обко­мым ухуэ­ныгъэмкIэ и ­къу­дамэм и унафэщIу, Министрхэм я Советым и Уна­фэщIым и къуэдзэу лэжьащ. А зэманым Тыркуиным и нэIэм щIэту яухуащ щIы хъеиным пэщIэтыфыну псэупIэ унэхэр, нэгъуэщI IуэхущIапIэхэр.
1991 гъэм абы къиухащ КПСС-м и ЦК-м епхауэ ла­жьэ Жылагъуэ щIэныгъэ-­хэм я академиер. 1993 гъэм къы­щыщIэдзауэ илъэси 4-кIэ щытащ «Къэб­балъкъ­контракт» РКК-м и прав­ленэм и пашэу. 1997 гъэм Тыркуиныр ягъэуващ республикэм Граждан зыхъу­мэжыныгъэмрэ щытыкIэ къы­зэрымыкIуэхэмкIэ и къэ­рал комитетым и унафэщIу. А къулыкъум зэрыпэрыта лъэхъэнэм къриу­быдэу абы Къэбэрдей-­Балъкъэрым, Ипщэ федеральнэ щIыналъэм хыхьэ нэгъуэщI щIы­пIэхэм лэжьыгъэшхуэ щригъэкIуэкIащ цIыху­хэр къы­зэ­рымыкIуэ щы­тыкIэхэм, ма­фIэс­хэм щы­хъумэным ехьэлIауэ.
2004 гъэм и мэлыжьы-хьым къыщыщIэдзауэ Тыркуин Анатолэ УФ-м и МЧС-м и Ипщэ щIыналъэ центрым и унафэщIым и ­къуэдзэ ­къулыкъур зэрихьащ.
Гу къабзэрэ псэ хьэлэлкIэ цIыхухэми лэжьыгъэми ябгъэдэта адыгэлIым и Iэу­жьыфI­хэр иджыри къыздэсым яIэт. КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэу щылэжьа зэманхэм абы иIа Iулыджымрэ зэфIэкIымрэ къызэ­рымы­кIуэт. И унафэщIхэми, и унафэ щIэтхэми, и лэжьэгъу­хэми пщIэшхуэ къы­хуа-­щIырт Анатолэ.
Езыр зэрыцIыхушхуэм хуэдэу гушхуэ кIуэцIылът абы. ЩIыналъэхэм уна­фэ­щIу щылажьэхэм я дежкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ федеральнэ къулыкъущIэхэм зэрабгъэдэтыфми. Тыркуиныр абы и лъэныкъуэкIэ цIыху щыпкъэт, дэтхэнэми зэрыбгъэдыхьэн Iэмалрэ зэреп­сэлъэн бзэрэ къигъуэты­фырт, и лэжьэгъухэри ныбжьэгъу къищIыфырт.
ИпэкIэ хаша лъагъуэм тыншу ирикIуэну зыфIэфI къэрал Iуэхузехьэтэкъым Анатолэ, атIэ щIэуэ зыгуэр иухуэну, гъуэгущIэ пхишы­- ну зыпищI щыIэтэкъым. МЧС-м и нэхъыщхьэу щагъэувам, а IэнатIэр ди республикэм щIэуэ щызэтригъэуващ, къудамэхэр зы­-хуей хуэ­зэу къызэIуихри, щылэ­жьэ­нухэри зыхуэфащэу къыхихащ. Абы и IуэхузехьэкIэм къыпэкIуа хъу­гъуэ­­фIыгъуэ­хэр ди хэгъэгум дежкIэ уасэ зимыIэщ. И цIыху щIы­кIэкIэ, лэжьыгъэм зэрыхуэ­жыджэрымкIэ куэ­дым япэ ищыфырт Тыркуи­ныр. Къы­пэщылъ къалэ­ныр зыгуэ­рым пщэрылъ щищIу арэ­зыуэ зэи тIысыжыртэкъым адыгэ щIалэр, атIэ емы­тIы­сэхыу и нэкIэ зригъэлъагъун хуейт Iуэхур зды­нэсар, зэхихын хуейт абы пэрытхэм жаIэр.
Налшык щылажьэми, ­Анатолэ щыгъупщэртэкъым къы­зыдэкIа Азэней жылэри, къызыхэкIахэри. Ар сытым дежи сэбэп яхуэхъурт мэз­дэгу адыгэхэм, апхуэдэуи и лъэпкъэгъу зыдэс жылэхэм я зыужьыныгъэр и нэIэ щIигъэкIыртэкъым.
Тыркуинхэ Тимофейрэ Лидиерэ илъэс дахэ куэд къызэдагъэщIащ. КъащIэхъуа бынипщIым ящыщу ­тхуращ балигъ хъуар, адрейхэр пасэу дунейм ехыжащ. Хъыджэбзищрэ щIалитIрэ зэдапIащ абыхэм, быным я нэхъыщIэр Анатолэт. Арат щIэныгъэм хуэнэхъуеин­шэ­ри, унагъуэм пасэу къахэкI­ри, еджакIуэ Налшык къэ­кIуат. Еджэн къызэриухыу унагъуэ иухуащ, мэздэгу адыгэхэм ящыщ Дэхъухэ япхъу Людмилэ щхьэгъусэ хуэхъуащ. Унагъуэр дамэу зиIа цIыхухъухэм ящыщщ Тыркуиныр. Ар ноби гуапэу ягу илъщ нэхъ гъунэгъу дыдэу гъащIэм щиIахэм.
- Къэбэрдей-Балъкъэр къэ­­рал университетым ды­щызэдеджащ Анатолэрэ сэрэ. 1971 гъэм дызэрышащ. Илъэс 37-кIэ насы­пыфIэу дызэдэпсэуащ, ­зыпхъу диIэщ, - къыддогуа­шэ Людмилэ.
ЦIыху лъэрызехьэт Тыркуиныр, ауэ лIыпIэ иува нэужь, и гум псэхупIэ къритыртэкъым, езым ар къри­дзэртэкъым. Зыхуэсакъы­жын зэрыхуейр сытым де-жи жраIэ зэпытт, доху­тырхэри и ныбжьэгъушхуэти, я чэнджэщ щыщIэртэкъым. И гур тIэу операцэ ящIащ, иужь­рейуэ сымаджэ щы­хъуам къахуегъэлакъым.
- ГушыIэ фIэфIт Анатолэ. Абы къикIыркъым сытым дежи хъыбар дыхьэшхэнхэр жиIэжу, атIэ Iуэхур здекIуэ­кIым абы хуэкIуэн гушыIэ, ауан гуэр игу къэкIыжынти, уигъэгушхуэнт, утригъэунт, - пещэ адэкIэ Людмилэ. - УнагъуэкIэ фIыт, хуэдэ къэ­гъуэтыгъуейт. Ди хъыджэбз закъуэм хуэнэхъуеиншэт. Езым и сабиигъуэм зыхущыщIауэ къилъытэ псори и сабийм зэрыритыным иужь итащ. АпхуэдизкIэ гулъы­тэшхуэ иIэу къигъэхъурти, щигъэкIыну къысщыхъурт. АрщхьэкIэ, Тхьэм и фIы­щIэщ, хъыджэбзыр зэпIэ­зэрыту балигъ гъащIэм хэуващ, щIэныгъэ нэхъыщхьэ зригъэгъуэтащ, унагъуэ ихьащ, Пщыунэ Муратрэ ди хъыджэбз закъуэ Элинэрэ зы къуэ яIэу иджыпсту Москва щопсэу.
Анатолэ къыпхуэмы­цIы­ху­жыну зыдихъуэжат и пхъу­рылъхум. Абы дэрэжэгъуэу адэшхуэм къритыр зы пщалъэ гуэркIи къыпхуэлъытэнтэкъым. Уеблэмэ, Анатолэ къыдэлажьэхэр иригушыIэу щытащ: «Тыркуиным и пэ­шым ущIыхьэрэ и пхъурылъ­хум ущIэупщIэмэ, апхуэдизкIэ къэгумахэнущи, узыхуей псори асыхьэтым пхузэфIигъэкIынущ», - жаIэрт.
Артур езыри и адэшхуэм пищI щымыIэу къэхъурт, я псэр зы чысэм илъщ жыпIэну. Илъэс 21-рэ мэхъу Ар­- тур иджыпсту, и адэшхуэм хуэфащэу дунейм тетыну иужь зэритым, ар зэры­щы­мыгъупщэм сыщогуфIыкI сэри. Дадэ зыщIэса унэр, дадэ зэрыса машинэр - псори фIэлъапIэщ…
Тыркуин Анатолэ гуапэу зигу къэзыгъэкIыжыр и унагъуэм и закъуэкъым, атIэ ди республикэм щыщ къу­лыкъущIэ куэдым и цIэр фIыкIэ ираIуэ. Апхуэдэуи, илъэс бжыгъэ гуэр щрикъум деж, зэхыхьэхэр, фэеплъ пшыхьхэр Къэбэрдей-Балъкъэрми, Ставрополь крайми щыхуащI.
Дунейм дахэу тета, цIы­хум гуапэу яхущыта, Iуэ­хум пэжу пэрыта адыгэлIым и лъэужьыр апхуэдэщ. И унагъуэм, къыдалъхуахэм, и ныбжьэгъухэм я Iуэху фIы хъуным и закъуэтэкъым ар щIэпсэури щIэлажьэри, атIэ и лъэпкъым и къэкIуэнур зэригъэдэхэным, и хэкум и зыужьыныгъэм псэемыблэжу хуэлэжьащ. Абы и лэ­жьыгъэфIым папщIэ къы­хуа­гъэфэщащ къэрал дамыгъэхэр, щIыхь, фIыщIэ тхылъ куэд. 1981 гъэм Тыр­куиным къыхуагъэфэщащ «ЩIыхьым и дамыгъэ» орденыр, къыфIащащ «УФ-м щIыхь зиIэ и ухуакIуэ» цIэ лъапIэр. Ар техникэ щIэны-гъэхэм я кандидатт.
И ныбжьыр илъэс 64-м иту дунейм ехыжащ Тыр­куиныр. И гъащIэр мащIэми, и лъэужьыр инт Анато­-лэ. Ар хэкупсэ нэсу, хэкулI пэжу зэрыщытам фIыщIэ куэд къыхуихьащ псэуху, и фэеплъри мыкIуэ­дыжын зыщIар аращ.