1 июльда Россейде Аскер къаугъаланы ветеранларыны кюню белгиленеди. Бу эсде тутуу байрам 2009 жылдан бери белгиленеди. Анга алыкъа къырал даража тохташдырылмагъанды, болсада бу кюнню юсюнден законну проекти федерал парламентни къараууна берилгенди. Алай бла 1 июльда Ата журтубузну къоркъуусузлугъу, жалынчакъсызлыгъы ючюн къазауат бардыргъанланы хурметлейдиле - къыралны ичинде, тышында урушлада да. 
Редакцияны бюгюннгю къонагъы Герийланы Владимирни жашы Аслан Нагорный Карабахда мамырлыкъны жалчытханды, Чеченде бандитлеге къажау тургъанды, энчи аскер операциягъа уа ол кесини ыразылыгъы бла баргъанды.  

– Аслан, аскер сынамыгъыз бармыды?
– Болмай а. Мен КъМР-де МВД-да уголовный розыск управленияда къуллукъ этгенме. Анда бютюнда уллу аманлыкъланы тинтирге, аманлыкъчыланы тохташдырыргъа тюшгенди.  Аны себепли сауут бла хайырлана билеме. 
СВО-гъа дери уа тёрт урушха къатышханма. Озгъан ёмюрню 90-чы жылларында Бакуда милицияны школунда   окъуй тургъанлай курсубузну саулай Нагорный Карабахха Азербайджанны бла Арменияны араларында мамырлыкъ жумушланы толтурургъа ийген эдиле.  Ызы бла – Чеченде эки кампания, сора Абхазия. Шимал Осетияны бла Ингушетияны араларында къаугъа башланнганда, эки халкъны арасында тургъанбыз. 
– СВО-гъа кеси ыразылыгъыгъыз бла баргъансыз, быллай сайлау нек этгенсиз?
– Хар адам да билген ишин толтурургъа керекди. Мен а сауутну, сермешни бардырыуну жорукъларын билеме, право низамны тохташдырыуда сынамым барды. Дагъыда   ары барып, бир жаш адамны окъуна жанын сакълаялгъан эсем, бек ыразыма. Не букъдурлугъу барды, жаш адамланы кёбюсю аскерде къуллукъ этмегендиле, къолларында сауут тутмагъандыла. 
– Къалайда къуллукъ этгенсиз?
– Душманны окъ атыуун жокъ этиу бёлюмню командири болуп къуллукъ этгенме. Запорожье жанында болгъанма. 
– Жангылыкълагъа къарасанг, шёндю уруш бардырыу кёкге кёчгенди дерчады – коптерледен, беспилотникледен атып...
– Ол алайды. Карабах, Чечен да, бу операция бла тенглешдиргенде, юйрениулеге ушайдыла. Коптер учду, тёгерек-башха къарады, аны кёргюзтюулерине кёре артиллерия от ачды. 
Манга да коптерден атып, жаралы болгъанма. Нёгерим да алай бла жарала алгъан эди, алай ала асыры ауурдан, ол жан бергенди. Алайдан сюркелип да кеталлыкъ эдим, алай аскер нёгерими къоялмагъанма, сау кюнню къатында болгъанма. Аны ёлюгюн чыгъарама деп, энтта бир жашыбызны тас этсек жарарыкъ тюйюл эди. 
Биз анда Украинагъа угъай, 53 къыралгъа къажау турабыз.  Душман сайламайды кимге, къайры атдырыргъа – мамыр адам, сабий, социал объект. Кёресиз, Воронежге, Тверьге дери да атаргъа кюрешедиле.
 Алада мамыр адамны аскерчиден айыргъан да къыйынды.  Кесин мамыр адамча кёргюзтюп, кертиси бла уа тасхабызны излеп, бизни аскерле тургъан жерлени билдирген кезиуле аз тюйюлдюле. 
 Баш главнокомандующий а мамыр адамлагъа сакъ болургъа, бир инсан окъуна бар эсе, ары от ачмазгъа буйрукъ бергенди.    
– Бюгюн а къалайды саулугъугъуз?
– Бакъдыргъанма кесиме, алай аягъымда эки топ сыныкъ къалгъанды. Ала сюекге тийгендиле, кетертирге керекди. 
– Жарагъызгъа да къарамай, жамауат иш бла тири кюрешесиз, жаш адамла бла тюбешесиз, тюрлю-тюрлю жыйылыулагъа барасыз. Шёндюгю заманда быллай иш нек магъаналыды?
– Ёсюп келген тёлюню Ата журтубузгъа сюймекликде юйретиу бюгюнлюкде бютюнда керекди. Мен уруш этерге бир заманда да чакъырмагъанма, алай сабийле уа тюзню билирге керекдиле. Бизни башха Ата журтубуз жокъду, кесибиз къаты болмасакъ, аны киши да къорууларыкъ тюйюлдю. 
Уллу Ата журт урушда 27 миллион адам къырылгъанды. Бюгюнню ол кезиу бла тенглешдирген къыйынды: технологияла алгъа кетгендиле, урушну жорукълары тюрленнгендиле. Аны айтханым, къазауатны кеси жерингде ачдырмазгъа кюреширге керекди.
– Кертисин айтсакъ, СВО-ну магъанасын ангыламагъанла энтта бардыла. Алагъа къаллай жууап берлик эдигиз?
– Хау, бардыла. Къыралыбызгъа чапсала, ол заманда уруш башларгъа керекди, дегенлени окъуна кёргенме. Алай ол заманда кеч боллугъун ангыламайдыла, билмейдиле ала.
Табийгъат байлыгъы бла бир къырал да жетмейди бизге, хазналарыбызгъа кёз эрттеден атхандыла. Алай Россейни тобукъландырыргъа кюрешгенле муратларына жетерик тюйюлдюле. 
Америка Украинада аскер базаларын салса, Россейни тёгерегин НАТО къуршоугъа аллыкъды. Америка бизге ракета атаргъа умут этсе, ол учуп жетгинчи, аны тутаргъа онг боллукъду. Украинадан атса уа?.. 
Санкцияла кийиргендиле. Алагъа да къарамай, къырал жашайды, айныйды. Къуру сабийлеге тёлеулени окъуна алыгъыз, бир къыралда да аллай себеплик жокъду. Газ, суу, жылыу хар элге, юйге, фатаргъа тартылгъандыла. Ма быллай затланы юслеринден сагъыш этерге керекди. 
– Фронтда таулу, оруслу, башха миллетли деп юлешиниу болмаз?
– Анда тапхан нёгерле бла хар кюн да сёлешеме телефон бла. Жаралы болгъунчу, мен таматалыкъ этген къауумда бир адамны да тас этмегенме. Жашла да тынгылагъандыла, хурмет бергендиле, сау болсунла. 
Бир жол ауузланыргъа хазырлана турабыз. Эки жаш бир бирлерине: «Ротный муслийманлыды, чыгъармайыкъ шёндю», – дегенлерин эшитеме. «Не болгъанды», – деп сорсам, алагъа ДНР-ден аскерчиле сало бергенлерин айтадыла. Ала уа мени диниме хурмет этип, аны чыгъарыргъа уяладыла. Ма алай, аз затчыкълада да хурмет этилгенди бир бирге.  
– Алгъын школда аскер хазырлыкъны дерси болгъанды. Сиз къалай сунасыз, аны къайтарыргъа керекмиди?
– Хау, автоматны къолларына алмагъан жашла бардыла. Бир жол школда тюбешиуде автоматны чача билемисиз, деп сорама, жаланда бир къызчыкъ къолун кётюргенди.   
Бу уллу кемчиликди. Къайтарып айтама, мен уруш этерге чакъырмайма. Дерследе уа жаш адамла къыйын болумда жанларын сакъларгъа юйренирик эдиле. Совет къырал «Зарницаны» бошдан бардырмагъанды. Жашла аскер усталыкъ бла шагъырейленнгендиле, къызла аш этерге юйреннгендиле. Не хатасы бар эди? Жаш адамла оюнланы кезиуюнде ёсгендиле, жууаплылыкъны ангылагъандыла. 
– Урушну сынагъан анга юйренчек болады, деген оюм барды. Ол кертимиди?
– Угъай, уруш – къыйынлыкъды. Сёз ючюн, Нагорный Карабахны алайыкъ. 90-чы жылладан бери тохтамайды анда къазауат. Неда Афганистан. Уруш бошалмайды. 
Къазауат игиди, энтта барлыкъма ары деген адамны ангыламайма. Аны эсинге тюшюрген окъуна къыйынды. 
– Мен билгенден, сиз аскерчилени араларында эм сыйлыгъа саналгъан «За отвагу» майдал бла саугъаланнгансыз. Башха майдалларыгъыз да бардыла. Аланы юслеринден айтсагъыз эди. 
– «За отличие в охране общественного порядка» майдалны 1998 жылда бергендиле. Башында да сагъыннганма уголовный розыскда ишлегеними. Мен аманлыкъчыла жесирге алгъан инсанланы эркин этиу жумушланы бардыргъанма.  Москвадан 5 къырал автоинспектор ма аллай малгъунланы къолларына тюшген эдиле. Аланы табып, эркин этгенибиз ючюн тийишли болгъанма майдалгъа. 
Озгъан ёмюрню 90-чы жыллары   къыйын кезиу болгъанды: адамланы жесирге алыула, ёлтюрюуле… Псыгансуучу жашны да эркин эталгъанбыз жесирден. Ол 8 ай чакълы тургъанды аманлыкъчыланы къолларында.  
Бир жол а къоншу региондан тёртеулен дейскечини машинасы ючюн ёлтюргендиле.  Ары дери ол мурдарла жолда сюелгендиле, бензинлери тауусулуп. Дейскечи уа, тохтап, аланы юйюне элтип, сыйлап, отлукъ да берип, ашырыргъа кюрешгенди. Ала уа аны жесирге алгъандыла. Къалай эсе да, жолда машинадан чартлап къачалгъанды, ачхычланы уа бир жанына быргъагъанды.    
Аманлыкъчыла жашны ызындан атдырып ёлтюргендиле, ачхычланы табалмай, машинаны къоюп кетгендиле. Бу аманлыкъны тинтип, барысын да тапхан эдик. Бу иш эсимде кюйсюзлюгю бла къалгъанды. 
«За отвагу» майдал шёндю Украинада къуллукъ этгеним ючюн берилгенди.  Хау, ол Уллу Ата журт урушдан бери аскерчилени арасында эм багъалы саугъады. Аны адамны жигитлиги, кишилиги ючюн бередиле. Дагъыда «За ратную доблесть» эм «За мужество и отвагу» майдалла бла да саугъаланнганма.
– Бу байрамны магъанасын неде кёресиз?
– Ветеранланы кеслерини кюню болургъа керекди. Биз Ата журтубузну жалынчакъсызлыгъы, мамыр жашауу ючюн къан тёкгенбиз. Сёз ючюн, афган урушну ветеранлары къазауатха киргенлеринде 18–19-жыллыкъ жашла эдиле. Аланы, башха къаугъалада Ата журтубузну сейирлерин сакълагъанланы хурметлерге керекди. 
Бизни республикада ветеранлагъа эс бурулгъанын айтыргъа сюеме. 9 майда Хорламны кюнюнде Казбек Коков ипподромгъа чаришлеге чакъыргъан эди бизни. Бек сейир жумуш болгъанды. 12 июньда Россейни кюнюнде Правительствону юйюню аллында РФ-ни къырал байрагъын кётюрюу жумушлагъа да къатышдыргъандыла. Таулу халкъны Жангырыууну кюнюнде да жыйгъан эди Казбек Валерьевич ветеранланы. Бёркле, бичакъла саугъалагъанды барыбызгъа да. Быллай эс бурулгъаны, сый берилгени ючюн ыразылыгъымы айтыргъа сюеме. 
29 июньда уа Жашил театрда концерт боллукъду, ары барлыкъма. Форманы да кийип кел, деп тилегендиле. 
– Ушагъыбызны окъурукъ ветеранлагъа къаллай алгъыш этерге сюесиз?
– Жарсыугъа, Уллу Ата журт урушну ветеранлары кетип барадыла, жаннетли болсунла. Тылны, урунууну ветеранлары бардыла. Мени анам Кючмезланы Махмутну къызы Дина да урунууну ветераныды. Ол Герпегежни орта школунда орус тилден бла адабиятдан устаз болуп жарым ёмюрню ишлегенди. Китап, газет окъугъанын бюгюн да къоймайды.   
Ветеранланы уа Аллахутала ёмюрлерин узакъ этсин, саулукълу болсунла! Бюгюнлюкде   энчи аскер операцияда болгъан жашларыбыз жууукъ заманда Хорлам бла юйлерине сау-саламат къайтсынла!
 Ушакъны Тикаланы Фатима 
бардыргъанды.