Къочхарланы Биясланны къызы Марина – бийик категориялы врач-эндоскопист, Нальчикде биринчи номерли шахар клиника больницада внутрипросветный эндоскопия диагностиканы салгъан бёлюмню таматасы болуп ишлейди. Ол тохташдыргъан, бакъгъан аурууланы саны кёпдю: аш орунда, чегиледе болгъан жарала, ёнгечде (пищевод) къан тамырланы кёпгенлери, анда раксыз, ракдан да ёсгенле, жаулу чегиде рак, ол ич органлада, чегиледе полипле, д.а.к. «Мени докторум!» – дейдиле анга саусузла.
Марина Тырныауузда устазланы юйюрлеринде туугъанды. Школну бошагъанлай Къабарты-Малкъар къырал университетни медицина факультетине кирип, аны 1991 жылда тауусханды. Андан бери багъады ауругъанланы. Ол бюгюн бизни редакциябызны къонагъыды.
– Марина, кесинги артда да кёлюнге жетип турурча иш хунерге тюшюннген тынч тюйюлдю. Бу усталыкъны сайларма деп, эсинге не заманда келген эди?
– Доктор болургъа алты-жети жылымда окъуна сюйгенме. Иги врач болур ючюн, кёп окъургъа, билирге да керек болгъаны уа туурады. Ол шартны окъуп башлагъанымда бютюнда бек ангылагъанма. Алгъа бизни университетде «Лечебное дело» деген бёлюмню бошагъанма.
– Университетни бошагъанлай, жаш врачла ишге кирип къалалмайдыла, дагъыда алларында ординатура, интернатура болады. Профессионал жаны бла урунуу жолунгу къачан, къайда башлагъанса?
– Интернатураны Республикалы кёп профильли сабий больницада ётгенме. Ызы бла бир жылны Тырныауузда медицина-санитар бёлюмде ишлегенме. Андан сора, 1993 жылда, Нальчикде биринчи номерли шахар клиника больницагъа кёчгенме. Бюгюн да анда ишлеп турама.
– Не тюрлю усталыкъны сайласа да адам, жашау узуну аны тасхаларын ача, жангы хунерлеге юйрене барады. Сени ишинг ол жаны бла къалай баргъанды?
– Баям, ол хар кимге да керекди. Бизде уа, кюн сайын алгъа атлам этип баргъан медицинада, бютюнда жарарыкъ тюйюлдю артха къалыргъа. 1994 жылда Москвада Россейни къошакъ профессионал билим берген медицина академиясында эндоскопия жаны бла ич ауруулары болгъанланы багъыу эм диагностика салыу курслада окъугъанма. 1997 жылда Нальчикде руспубликалы клиника больницада стажировканы ётгенме адамны ич органларына, ёпке башына, ёпке системасына эндоскопия этерча. Андан сора да, Россейни къырал университетинде хирургия кафедрада эндоскопия эмда эндохирургия жаны бла ёсдюргенме билимими. Къобан къырал медицина академияда да «Эндоскопия» программаны ётгенме. Ставропольда квалификацияланы кётюрген институтда курслагъа да тынгылагъанма. Аллай усталыкъны кётюрген курсланы «АстраМедФарм» деп, энчи иели арада да ётгенме. Кертиди, алай болмай жарамайды. Хар жангы онгну да хайырланыргъа юйренирге керекди ауругъаннга болушургъа сюйген врач.
– Марина, тутхан ишингде бек магъаналыгъа нени санайса?
– Адамгъа болушлукъ этиуню. Ауругъаннга тюз диагноз салсанг, бегиминг тюз чыкъса, анга кёре боллукъду аны багъыу. Ол бек керекли да, жууаплы да шартды мени ишимде. Бусагъатда бек магъаналы неди десенг – ауругъанны аш орунунда бла чегилеринде ракны тюрлюлерин заманында билиу. Насыпха, бек иги аппаратурабыз барды да, аны болушлугъу бла ол ишни тынгылы этерча онгла къуралгъандыла.
– Мен ангылагъандан, ич органланы аурууларын тохташдыргъан – ол бек къыйын да, жууаплы да ишди. Эндоскопия медицинаны жангы бетиди, дейдиле алимле. Алгъын ол эндоскопну камерасы кёргюзген затладан кенгде эди медицина. Бюгюн аны хайыры уллуду. Аман аурууну тохташдырыргъа биопсия алыр онгла да бар. Ишинги бети кёп тюрлюдю. Къайда да болуучусуча, къууандыргъан, жарсытхан, эсде къалгъан шартла да тюбей болурла анда?
– Къууандыргъан, бютюнда иги ишлерге таукеллендирген да бир зат барды – къыйын ауруудан, сагъышладан, къоркъууладан къутулуп, ауругъанын унутуп, мен бакъгъан адам тёрели жашаугъа къайтса, ма ол шарт. Аллай адамланы ыспас этген, ыразылыкъларын билдирген къарамлары окъуна жангы кюч береди. Алай болмаса, ким биледи, башха сайлау да этерик болур эдим. Эсимде уа, билемисиз, не къалгъанды? Ол бир заманда унутуллукъ да тюйюлдю – анамы тюз чегисинде аурууну тохташдыргъанымда сезген жарсыуум. Ол бек къыйын кёрюннген эди манга. Башхалагъа да алай болмай амалы жокъду.
– Юйюрюгюзде уа медицина жаны бла баргъан адам бармыды?
– Жашау нёгерим андан узакъды. Къыз юристди, шахар сюдде судьяны болушлукъчусу болуп ишлейди. Жаш а, хау, мени ызым бла барады. Ол бусагъатда медицина факультетни бошай турады, ординатурагъа кириргеди умуту.
– Марина, отуз юч жылны ичинде этген ишинге, жетишимлеринге багъа берген шартла уа бармыдыла?
– Сау болсунла, айтханымча, мен болушхан, мени къыйынымы ангылагъан, ыразы болгъан адамладыла андан да иги ишлерге кёллендиргенле. Андан сора уа Россейни профессионал союзларындан, ишлеген жеримден да бардыла махтау къагъытла.
– Газет окъуучулагъа не айтырыкъ эдинг? Неге эс бурургъа керекбиз биз?
– Адам, къыйнагъаны болса, кеси бир тюрлю бир медицинадан кенг амалла излеп, юйюнде олтуруп турмай, заманында поликлиникагъа барып, кесине къаратыргъа, не зат къыйнагъанын тохташдырып, кесине, анга бакъгъан докторгъа да болушургъа керекди. Саулукълу болугъуз!
Ушакъны Мусукаланы
Сакинат бардыргъанды
