СУКАН АУУЗДА ЭМ АРИУ ЭЛ

Огъары Жемтала Сукан ауузда орналгъанды. Аны  «жем» эм «тала» деген сёзледен къуралгъанды – ол ариу, бай, битимли жерледе орналгъаны ючюн. 

 Бюгюнлюкде элде 360 юй барды, мында Ксаналаны, Бегийланы, Занкишиланы, Аликаланы, Болатланы, Маммеланы, Таукенланы, Мусукланы, Ботайланы эм башха тукъумланы келечилери жашайдыла.

Археология шартлагъа кёре, бу жерде  орта ёмюрледен 18 ёмюрге дери эл болгъанды, анга юйлени мурдорундан къалгъан ташла да шагъатлыкъ этедиле. Сукан сууну жагъасында бурун къаланы къабыргъасы да сакъланнганды.

Бюгюннгю жеринде уа Огъары Жемтала 1939 жылда къуралгъанды, биринчилени санында ары Ксаналары, Къудайлары, Занкишилары, Таукенлары кёчгендиле. 1944 жылда, таулу халкъ зор бла кёчюрюлген кезиуге дери, мында 170 юй болгъандыла.

Туугъан журтубузну гитлерчиледен къоруулаугъа элни жюз уланы кетгендиле. Аланы хурметине Жемталаны ортасында эсгертме орнатылыпды. Анда фронтлада жоюлгъанланы, артда, уруш бошалгъандан сора, мамыр кезиуде ауушханланы атлары жазылыпдыла. Жемталачыла тарыхларына хурмет бла къарагъанларына эсгертмени тёгереги-башы таза болгъаны шагъатлыкъ этеди.

 Таулула Кавказгъа къайтхандан сора,  Огъары Жемтала да жангыртылады. Мында «Сукан-суу» колхоз къуралгъанды. Ол а эл мюлкле жетишимлери бла республикада белгили болгъанды.   Анга биринчи Ацканланы Хусей  таматалыкъ этгенди. Ызы бла школ эм маданият юй ишлетилгендиле.

Бюгюнлюкде уа республикада бек ариу школладан бири Огъары Жемталада  орналыпды. Оюлургъа къоркъуулу, эски мекямны орунуна шёндюгю излемлеге келишген учреждение ишлетилгенди. Ол къууанчлы халда  2016 жылда ачылгъанды. Бюгюнлюкде медицина илмуланы доктору Чубокъланы Алийни атын жюрютеди.

Сабий сад, амбулатория, спорткомплекс да бардыла. Шёндюгю информация технологияла айныгъан кезиуде элде  библиотека ишлегени, ары сабийле, таматала да сюйюп келгенлери сейир шартды. Аны башчысы Жангоразланы Роза айтханыча, анда 11,3 минг китап барды, фонд жангыртылгъанлай турады. Окъуу, илму китапла бла бирге художестволу чыгъармала да бардыла. «Школ бла бирге тюрлю-тюрлю жыйылыула, тюбешиуле бардырабыз, кёрмючле къурайбыз. Арт заманда жаш адамла китаплагъа эс буруп башлагъанлары бек къууандырады»,-дегенди ол.

 Дагъыда адамлагъа таплыкъгъа деп кёп функциялы араны жеринде кабинети къуралгъанды. Ол ыйыкъгъа эки кюн ишлейди. Районнга  неда Нальчикге жолгъа ахчаларын, заманларын къоратмай, документлени былайда этип къояргъа онг барды, ол санда паспортну, тюрлю-тюрлю справкаланы.

Эл гитче болгъанлыкъгъа, аны атын  республикагъа, андан да тышында айтдыргъан адамла бардыла. Аланы арасында поэт Занкишиланы  Жагъа, медицина илмуланы доктору Чубокъланы Алий, профессор, филология илмуланы доктору, КъМР-ни илмусуну сыйлы къуллукъчусу  Аликаланы  Рашид, сыйлы механизатор, «Ленин» эм Урунууну Къызыл Байрагъыны орденлери бла саугъаланнган Къурманланы  Унух, профессор, филология илмуланы доктору  Гузеланы  Жамал,   билим бериуню отличниклери Абдуллаланы  Люаза бла Алтууланы Ахмат,  эл мюлкню сыйлы къуллукъчусу Маммеланы Харун, композитор Этчеланы Музафар эм кёп башхала бардыла.

Тикаланы Фатима.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

17.07.2024 - 15:19

НАЛЬЧИКДЕ ТУРИСТНИ ЮЙЮ

Нальчикде Лермонтов эмда Шогенцуков атлы орамланы мюйюшюнде тургъан юй, республиканы ара шахарында кёзге уруннган эмда ариуладан бириди.

17.07.2024 - 15:18

ЗАРАНЛЫ ХАНС САБАНЛАНЫ БИЙЛЕП БАРАДЫ

Россельхознадзорну Шимал Кавказда управлениясы саулай округда, ол санда Къабарты-Малкъарда да фитосанитария болумгъа кёз-къулакъ болгъанлай турады.

17.07.2024 - 08:10

ХАЛКЪЫБЫЗНЫ АЛГЪЫННГЫ ЖАШАУУДАН СУРАТЛА

В.Я. Тепцов бизни тийреледе жолоучулукъда болуп, 1892 жылда «По истокам Кубани и Терека» деген ишин жазгъанды.

17.07.2024 - 08:10

НАЛОГ КЁП ЖЫЙЫЛАДЫ

Быйыл ал беш айны ичинде Къабарты-Малкъарда налогла бла 11,5 миллиард сом жыйылгъанды.

16.07.2024 - 16:23

ПАЛЬМА ЖАУ: ХАЙЫРЛЫ ОГЪЕСЕ ХАТАЛЫ?

Бу жауну юсюнден эшитмеген, айтмагъан, аны сёзюн этмеген хазна адам болмаз. Бирле ол саулукъгъа болмагъанча аллай хаталыды дейдиле, башхала уа сары жаудан эсе хайырлыды деп белгилейдиле.