СУКАН АУУЗДА ЭМ АРИУ ЭЛ

Огъары Жемтала Сукан ауузда орналгъанды. Аны  «жем» эм «тала» деген сёзледен къуралгъанды – ол ариу, бай, битимли жерледе орналгъаны ючюн. 

 Бюгюнлюкде элде 360 юй барды, мында Ксаналаны, Бегийланы, Занкишиланы, Аликаланы, Болатланы, Маммеланы, Таукенланы, Мусукланы, Ботайланы эм башха тукъумланы келечилери жашайдыла.

Археология шартлагъа кёре, бу жерде  орта ёмюрледен 18 ёмюрге дери эл болгъанды, анга юйлени мурдорундан къалгъан ташла да шагъатлыкъ этедиле. Сукан сууну жагъасында бурун къаланы къабыргъасы да сакъланнганды.

Бюгюннгю жеринде уа Огъары Жемтала 1939 жылда къуралгъанды, биринчилени санында ары Ксаналары, Къудайлары, Занкишилары, Таукенлары кёчгендиле. 1944 жылда, таулу халкъ зор бла кёчюрюлген кезиуге дери, мында 170 юй болгъандыла.

Туугъан журтубузну гитлерчиледен къоруулаугъа элни жюз уланы кетгендиле. Аланы хурметине Жемталаны ортасында эсгертме орнатылыпды. Анда фронтлада жоюлгъанланы, артда, уруш бошалгъандан сора, мамыр кезиуде ауушханланы атлары жазылыпдыла. Жемталачыла тарыхларына хурмет бла къарагъанларына эсгертмени тёгереги-башы таза болгъаны шагъатлыкъ этеди.

 Таулула Кавказгъа къайтхандан сора,  Огъары Жемтала да жангыртылады. Мында «Сукан-суу» колхоз къуралгъанды. Ол а эл мюлкле жетишимлери бла республикада белгили болгъанды.   Анга биринчи Ацканланы Хусей  таматалыкъ этгенди. Ызы бла школ эм маданият юй ишлетилгендиле.

Бюгюнлюкде уа республикада бек ариу школладан бири Огъары Жемталада  орналыпды. Оюлургъа къоркъуулу, эски мекямны орунуна шёндюгю излемлеге келишген учреждение ишлетилгенди. Ол къууанчлы халда  2016 жылда ачылгъанды. Бюгюнлюкде медицина илмуланы доктору Чубокъланы Алийни атын жюрютеди.

Сабий сад, амбулатория, спорткомплекс да бардыла. Шёндюгю информация технологияла айныгъан кезиуде элде  библиотека ишлегени, ары сабийле, таматала да сюйюп келгенлери сейир шартды. Аны башчысы Жангоразланы Роза айтханыча, анда 11,3 минг китап барды, фонд жангыртылгъанлай турады. Окъуу, илму китапла бла бирге художестволу чыгъармала да бардыла. «Школ бла бирге тюрлю-тюрлю жыйылыула, тюбешиуле бардырабыз, кёрмючле къурайбыз. Арт заманда жаш адамла китаплагъа эс буруп башлагъанлары бек къууандырады»,-дегенди ол.

 Дагъыда адамлагъа таплыкъгъа деп кёп функциялы араны жеринде кабинети къуралгъанды. Ол ыйыкъгъа эки кюн ишлейди. Районнга  неда Нальчикге жолгъа ахчаларын, заманларын къоратмай, документлени былайда этип къояргъа онг барды, ол санда паспортну, тюрлю-тюрлю справкаланы.

Эл гитче болгъанлыкъгъа, аны атын  республикагъа, андан да тышында айтдыргъан адамла бардыла. Аланы арасында поэт Занкишиланы  Жагъа, медицина илмуланы доктору Чубокъланы Алий, профессор, филология илмуланы доктору, КъМР-ни илмусуну сыйлы къуллукъчусу  Аликаланы  Рашид, сыйлы механизатор, «Ленин» эм Урунууну Къызыл Байрагъыны орденлери бла саугъаланнган Къурманланы  Унух, профессор, филология илмуланы доктору  Гузеланы  Жамал,   билим бериуню отличниклери Абдуллаланы  Люаза бла Алтууланы Ахмат,  эл мюлкню сыйлы къуллукъчусу Маммеланы Харун, композитор Этчеланы Музафар эм кёп башхала бардыла.

Тикаланы Фатима.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

12.05.2026 - 09:33

Ала болдургъан батырлыкъ эсден кетмегенди

Бу суратны редакциягъа  алгъаракъда Тёбен Чегемден газет бла байламлыкъ жюрютюп тургъан Къумукъланы Бузжигит жибергенди. Ол суратны Къонакъланы Мухамматны жашы Ибрагимни альбомундан алгъанды.

12.05.2026 - 09:33

Излемлеге келиширча

Кёп болмай  «Билим бериуню айнытыу» къырал программагъа кёре,  Жанхотияны садигине тынгылы ремонт этип башлагъандыла, деп билдиргендиле Басхан районну администрациясындан.   

11.05.2026 - 10:01

Битеукоманда эсепде – ючюнчю жерде

 Дондагъы Ростовда каратеден «Кубок Пересвета» деген аты бла битеуроссей эришиу бардырылгъанды, анга къыралны 38 регионундан мингнге жууукъ спортчу къатышхандыла.

11.05.2026 - 09:03

Малчылыкъны жашырынлыкъларына тюшюндюре

Кёп болмай Къабарты-Малкъар къырал аграр университетде «Фермерни школу» битеуроссей билим бериу проектни онючюнчю кесегине къатышханла бла тюбешиу болгъанды.

10.05.2026 - 09:03

Амалланы тюрлендирирге келишгендиле

КъМР-ни прокуратурасында право низамны сакълаучу органланы къуллукъчуларыны аманлыкъчылыкъгъа къажау соруула жаны бла координация кенгешлери болгъанды.