Кеси къыйынлары бла жашагъан, адетге, намысха сакъ болгъан Темуккуланы Хаджимурат бла Глашланы Марина беш сабий ёсдюредиле. Жыйырма беш жылны бир бирлерине хурмет эте жашагъан юйюрню анасы Марина бла ушакъ этгенбиз.

-  Марина, хар юйюр да эки абадан адам бир оноугъа келгенден къуралады. Биринчи заманда келиннге жангы юйге келишген да тынч болмайды, аны юсюнден айтсанг эди?

- Мен Огъары Малкъарда ёсгенме, анам, къарындашым да мында тургъанларына ары-бери кетерге деген сагъышым да болмагъанды. Малкъар уллу элге саналгъанлыкъгъа, хар адам да бир бирни таныйдыла, жууукълукъну да иги жюрютедиле. Мени таныгъанла, алагъа махтай, манга уа баш иеми юйюрюн, кесин да махтап тургъанларындан сора танышханбыз. Ызы бла уа дунияны Жаратханны буйругъу бла юйюр да къурагъанбыз.

Жангы юйню халына юйренирге, адамлары бла танышып, бир тилли болургъа да керекди. Жарсыугъа, къайын анам мен келгинчи дуниядан кетгенди, ол дуниясы жарыкъ болсун. Къайын атам а бир да бир огъурлу адам эди, бир юйде он жыл жашагъанбыз. Энтта да къатыбызда болуп жюз жыл жашаса да, бек сюерик эдим. Сабийле бюгюн-бюгече да айтханлай турадыла, аппабыз бир эртте кетип къалды, деп.

Бюгюнлюкде жаш адамла кеслери жашаргъа итинедиле, алай ала аппаланы, ынналаны татыуун ангыламайдыла. Юйюнгде къарт болса, ол берекетди, къууанчды, билеклик этип, туудукъланы ийнакълап тургъаны ол уллу насыпды. Сора абаданны тюз оноууна тынгылап ёсген сабийле да башхаракъла боладыла.

- Бюгюнлюкде беш сабий ёсдюресиз, аланы юслеринден да айтсагъыз эди?

- Тамата Омар, окъууну жетишимли бошап, бюгюнлюкде вахта бла Якутияда ишлейди. Жамиля да медицина колледжни бошагъанды, бусагъатда КъМКъУ-да биология факультетде окъуй турады, дагъыда онкология больницада лаборант болуп ишлейди. Аладан гитче Ислам да, автомобиль-жол колледжни бошап, абадан къарындашы бла Якутияда усталыгъына кёре ишлейди. Аладан гитче Жаннета кёп болмай юйленнгенди, алай окъууну бардыра турады. Эм гитче Ибрагимге беш жыл болады, сабий садха жюрюйдю.

- Бир-бирле уллу юйюрлери болса сюедиле, бирле уа – угъай. Сени уа уллу юйюрюм болур деп сагъышынг бармы эди?

- Биз бюгюнлюкде уллу юйюрле ёсдюребиз деп айтырча тюйюлбюз. Уллу юйюрлени бизни ата-бабаларыбыз ёсдюргендиле, биздеча амаллары да болмагъанлай. Шёндю уа хар адамны да жашауу ол жаны бла тынчды, отун этерге кереклиси жокъ, юйню ичинде сууунг бар, юйле эркинле. Аны себепли биз уллу юйрле ёсдюребиз, къыйналабыз деп айтыргъа жарамаз.

Сабийле школну бошап, окъуугъа кетгенден сора уа бютюнда аланы келликлерин сакълап тураса. Сабий не кёп болса да, ол игиди, бизни къартла бошдан айтмагъандыла эм уллу байлыкъ ол адамды деп. Бир бирге билеклик да этедиле, бусагъатда жашла вахта бла ишлейдиле, анда бир бирге да себеплик этедиле. Аланы биргелерине аталары да ары барып ишлейди, сёзсюз, анга да таянчлыкъ этедиле.

- Бюгюнлюкде жаш тёлю шахарда жашаргъа итинеди, кёпле уа Москвагъа кёчерге да сюедиле. Сизни сабийле уа ол жаны бла не дейдиле?

- Сабийле окъуугъа чыкъгъанда, бираз сагъышланнган эдим, къатларында турурча, сора кесим да Нальчикге барып, азыкъ этген жерде ишлейме. Алай Огъары Малкъардан кетип къалыргъа ахыры да сюймейме. Бюгюнлюкде бизни эл не жаны бла да айнып баргъанладан бириди. Мында да иш табылады, сабийле да мындан кетип къалыргъа сюмейдиле, ишлеринден келгенден сора элде турургъа сюедиле. Мындан ары да элде жашаргъа муратларын айтадыла. 

Шёндю адамланы хар бирини да машинасы барды, алгъынча къыйын тюйюлдю. Аны себепли кёп жашла ишге Нальчикге, Къашхатаугъа барып, ингирде артха, юйлерине келедиле. Тыйгъан а бирин да этмейбиз, сюйгенигизге кёре этигиз дейбиз, алай аланы элге итиннгенлерине уа къууанабыз.

 - Шёндю шахарда угъай, элледе да жарсытхан затладан бири ол сабийлени ана тилде сёлешмегенликлериди. Сизни юйрюгюз ол жаны бла къалайды?

- Ол керти да, бир жарсыуларыбыздан бири болуп барады. Бизни юйюрде ана тилге бек сакъ болабыз. Абаданла да, къайда болсала да, тауча сёлешедиле. Сабий садха жюрюген Ибрагимге да аны къаты айтханлай турабыз. Сау болсунла, сабий садда юйретиучюле, ол соруугъа бек сакъдыла. Сабийлеригиз бла ана тилде сёлешигиз юйлеригизде дегенлей турадыла. Тауча шатык сёлешиулерине кесим да эс бургъанлай турама. Хар не да юйюрню кесинден къалады. Сабийине башха тилде сёлеширге кюрешген ата-аналаны ангыламайма, тилибиз алай болса, унутулуп къаллыгъын билирге, тергерге да борчлубуз барыбыз да.

- Насыплы юйюр, сени оюмунга кёре, ол къаллайды?

- Эм алгъа бир бирге намыс бере билирге керекди. Намыс болмагъан жерде насып да болмайды, деп да бошдан айтылмагъанды. Айырылыуну сылтаулары кёп боладыла, алай магъанасызла асламдыла. Сабийинг болса, ата, ана да аны сагъышын этерге керекдиле. Ашатхан, кийиндиргенден сора да, тюз жолгъа салып, атын, тукъумун да игилик бла айтдырырча юйретирге керекди.

 Насыпха, сабийлени саулукълу болгъанларын, керексиз затлагъа къатышмагъанлай, тюз ниетли болуп ёсгенлерин санайма. Ол атагъа, анагъа да бек уллу къууанчды.

Ушакъны Алтууланы Амина бардыргъанды.