АЛЬПИНИЗМ - НИЕТЛЕРИ, КЪАРЫУЛАРЫ ДА КЮЧЛЮЛЕНИ САЙЛАУЛАРЫ

Альпинизм спортну эм къоркъуулу тюрлюлеринден бирине саналады. Аны ниетлери кючлю, къарыулу, чыныкъгъан, жангы бийикликлеге ёрлер ючюн, жанларын аямазлыкъ адамла сайлайдыла.

Документлеге кёре, альпинизм Россейде 1900 жылда Орус тау общество къуралгъаны бла айнып башлагъанды. Совет альпинизмни «туугъан кюню» уа 1923 жылны 28 августуду – ол кюн Тбилисиден студентлени эм илму ишчилени къаууму Казбекге ёрлеген эдиле. 1949 жылда уа Союзда къаялагъа ёрлеуден биринчи эришиуле бардырылгъандыла. Ол кезиуде къаялагъа миниу альпинизмни бёлюмлеринден бири болгъанды, бюгюнлюкде туризмни энчи тюрлюсюдю. Профессионал спортчула, таулагъа ёрлеучюле, къаяланы сюйгенле бла бирге Альпинизмни халкъла аралы кюнюн промышленный альпинистле – къурулушда, къутхарыу операциялада бийикликледе ишлегенле, монтажникле эм башхала – белгилейдиле.

Минги тау туризмни бла альпинизмни араларындан бириди. Алай андан сора да, бизде кёп бийик таула бардыла - Дыхтау (5203 м.), Ушба (4697 м.), Тонгуз-Орун-Башы (4454 м.), Адыр-Суу-Башы (4370 м.), Шхельда (4368 м.), Уллукара (4302 м.), Ирикчат (4050 м.), Килар (4013 м.),  Джан-Туган (4012 м.). Приэльбрусьеде таула ёрлеуге къыйынлыкълары бла талай къауумгъа юлешинедиле, аны хайырындан мында альпинизм бла энди кюрешип башлагъанлагъа, усталагъа да жарауларын бардырыргъа онгла бардыла. Андан тышында, сюйгенле таулагъа кёпкюнлюк жолоучулукълагъа чыгъаргъа да боллукъдула. Аллай тау маршрутланы кёпле жаратханларына уа Элбрусда бийик тау излеу-къутхарыу отрядыны эсеплери шагъатлыкъ этедиле. Алагъа кёре, былтыр таулагъа 1900 къауум – 12 мингден аслам адам – баргъандыла, тыш къыралдан къонакъла 3 мингден аслам эдиле. Ол да эсепге тюшмегенлени санамай.

Тырныауузну тийресинде таулагъа ёрлеуден эришиуле дайым  къураладыла. Бусагъатда Приэльбрусьеде альпинист сезон къыстау барады. Кюнню халыны кёре, Баш Кавказ хребетге бла Минги таугъа  чыкъгъанла да бек кёпдюле.

Кульчаланы Зульфия хазырлагъанды.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

11.08.2026 - 14:52

Жашауну, адамланы да сюйгенди

Гузиланы Хызырны бла Еленаны юйюрлерини юслеринден  газетибизде алгъын да жазгъанбыз. Ол къууанчлы иш бла байламлы болгъанды – ала бирге къош къурагъанлы 50 жыл толгъан эди.

11.08.2026 - 10:50

Къачан да тынч жолну сайламагъанды

– Атабызны айтханы бла Прохладныйде эл мюлк техникумну механизаторланы хазырлагъан бёлюмюне киргенме. Болсада жюрегим окъуудан эсе ишге бегирек тартханы ючюн урунууну сайлайма.

11.08.2026 - 09:03

Тирлик жыйыу барады

Къабарты-Малкъарда сабанлада будай эмда арпа оруу ишле ахыр кезиуюне жетгендиле. Бюгюнлюкде 260 минг тонна чакълы мирзеу жыйылгъанды.

10.08.2026 - 14:25

ХАР БИР ТУКЪУМ – ХАЛКЪНЫ БЕТИ

Бу кюнледе Моллаланы тукъум жыйылыулары болгъанды.

10.08.2026 - 10:45

«Мен сюеген журтла башхалагъа жарагъанларын кёрсем, ёхтемленеме»

Жамауатха жашау юйле, заводла, больницала, мектепле, электростанцияла, тап жарашдырылгъан арбазла, жолла эмда башха мекямла не заманда да керекдиле.