ТЕПЕНАНЫ КЪАЛАЙ ЖЫРЛАГЪАНДЫЛА, ТЕПСЕГЕНДИЛЕ

Эртте заманладан бери да Тепена малкъарлыланы сюйген тепсеулеринден бириди. Кесини да бир ненча тюрлюсю белгилиди. Келигиз, аладан бирин аппаларыбызны кезиуюнде къалай жырлагъанларын бла тепсегенлерин къысха тинтейик.

 Къартланы эсгериулерине кёре, уллу отну къатында тепсеуню бардырыргъа биреу сюелгенди. Къалгъанла, ненча болсала да, отну тёгерегине гюрен туруп барадыла. Тепсеу башчы жырны биринчи тизгинин айтады. Бирсиле уа экинчи тизгинин, тёредеча, тепсеп, кетип барадыла.

Жыр башчыны, гюрендегилени да ауазлары бир бирге келишсе, аламат. Ол эшитгенни, къарагъанны да жюреклерин жарайды. Тепсеп бошагъандан сора, жашла тутушургъа, кючташ кётюрюрге, къурукъгъа минерге (оюнла) къатышадыла. Аллай оюнла эки-юч кюннге дери да бошалмагъанлай, барып болгъандыла.

 

Тепенабыз – оюннга!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Биз келгенбиз союмгъа!

 Ойра, ойра, Тепена!

 

Тепена уа сыйлыды!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Тепенаны кёрюгюз!

 Ойра, ойра, Тепена!

 

Онгча, онгча барыгъыз!

Ойра, ойра, Тепена!

Сол аякъны алыгъыз!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Тобукъ башха салыгъыз!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Солча, солча барыгъыз!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Онг аякъны алыгъыз!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Тобукъ башха салыгъыз!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Ойнайбыз биз – кёлге асыу!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Тепенагъа уа – къара суу!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Ол заманда шапа къанганы келтиреди – юсюнде уллу къара аякъ, ичи сырадан толу (боза болса да) тёгерегинде жаякъ, эт юлюшле, хычинле, локъумла. Жашла ашап, ичип, жангыдан тепсеп башлайдыла.

 

Аш да, суу да бердиле!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Адам кибик кёрдюле!

Ойра, ойра, Тепена!

Тепенаны сордула!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Тепена уа арымаз!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Ойнамайын жарамаз!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Тепенаны айтыгъыз!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Тепена уа ойнайды!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Кючюн аяп къоймайды!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Тененагъа кюч, къарыу!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Бу оюнсуз болмагъыз!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Ойнасагъыз – оюннга!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Бек болугъуз союмгъа!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Тепена бла жашагъыз!

Ойра, ойра, Тепена!

 

Тинте кетгенде, миллетде «Тепенаны» бир ненча тюрлюсю жюрюгени ачыкъланнганды. Бу тизгинле Таумырзаланы Зариятдан бла Гадийланы Матгерийден жазып алыннгандыла. Сёз ючюн, халкъ жырчыбыз Отарланы Омар айтыучу жырны сёзлери уа бир кесек башхадыла мындан.

Басмагъа Къасымланы Аминат хазырлагъанды.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

07.12.2023 - 12:35

КЪУРУЛУШЧУЛАНЫ КЪЫЙЫНЛАРЫНЫ ЭСЕБИ – ТЫРНЫАУУЗ БЛА МИНГИ ТАУ АЙБАТЛАННГАНЫ

Къурулушчуланы юслеринден айтханда, эм алгъа, эсинге бурун жыллада алыкъа алай белгили болмагъан тау жерде, Бахсан сууну жагъасында, граждан эм промышленный объектлени ишлегенле келедиле.

07.12.2023 - 08:10

ЖАНГЫ ШКОЛ ГАЗ БЛА ЖАЛЧЫТЫЛЫНАДЫ

«Газпром газораспределение Нальчик» компанияны ишчилени «Восточный» микрорайонда ишленнген жангы школну котельнясына газ тартып бошагъандыла.

07.12.2023 - 07:56

БИТЕУ СОРУУЛАГЪА ТИЙИШЛИ ЭС БУРУЛЛУКЪДУ

КъМР-ни Башчысы Казбек Коков Россей Федерацияны Президентини Шимал-Кавказ федерал округда толу эркинликли келечиси Юрий Чайканы ВКС халда гражданланы энчи приёмун бардырыууна къатышханды.

07.12.2023 - 07:56

ОТ ТЮШЮУДЕН САКЪЛАНЫР ЮЧЮН – БИЛДИРИУ СИСТЕМА

От тюшгени бла байламлы къыйын болумланы, алада ачыгъан адамланы санын азайтыр мурат бла МЧС-ни регионда надзор эм профилактика иш жаны бла инспекторлары муниципалитетни келечилери бла Бахсан район

07.12.2023 - 07:54

ЖАНЫЧА СЮЙГЕН АТА ЖУРТУНУ АЗАТЛЫГЪЫ АНЫ БАШ МУРАТЫ ЭДИ

Алгъыннгы номерибизде биз Чеченланы Шамилни, Уллу Ата журт урушну ветераныны, кеси заманында Зокаланы Келлетни юсюнден жазгъан материалын хазырлап басмалагъан эдик.