ПСЫХЪУЭХЭР ПХЪЭНКIИЙ ИДЗЫПIЭ ЗЫЩIАР ХЭТ?

Адыгэ къуажэхэр псы Iуфэ IутIысхьэ хабзэт, псыншэу упсэуфыркъыми. БжьамийкIэ пщIантIэхэм псы къакIуэ зэрыхъурэ псы ежэххэм, псынэхэм дызэфэну псыр къитхыжыркъым, дипсхэри япэм хуэдэу къабзэжкъым. Псы ежэххэр зэрымыкъабзэм нэмыщI, ди псыхъуэхэм я щытыкIэр нобэ хьэлэч дыдэщ. Зы хамэ гуэр къакIуэу зэтриуцIэпIауэ аракъым, дэ езым ди IэкIэ тхьыуэ хыфIэддзэ пхъэнкIийм щIигъэнауэ аращ ди псыхъуэ дахэ къомыр.
Илъэс тIощI-щэщI и пэкIэ ди псыхъуэхэр къабзэу щытащ. Сабий щыджэгунуи балигъхэм зыщагъэпсэхунуи гурыхьу апхуэдэт ди псы Iуфэхэр.
Псыхъуэ жытIэмэ, хэт сыт и нэгу къыщIэувэрэ? Псыхъуэм хеубыдэ псы ежэх IуфитIым декIуэкIыу къыщылъ щIы IэнэщIхэр, нэхъапэм псыр зэрыжэу щыта, псым дидзыха е драгъэдзыха нэужькIэ щIыгулъ зытрихьэу удз къызытекIэжахэр. Ар уолъагъу, жыжьэу укъыщеплъмэ - жылэ щIагъуэ щыIэкъым  псы Iуфэм Iумыс, псыхъуэ зимыIэ. ИкIи нобэ зы жыли щыIэжкъым зи псыхъуэр къабзэу зыIыгъ. Псыр псэхэлъхьэжщ жызыIэу щыта адыгэр и псыхъуэмрэ и мэзымрэ щысхьырт, иджы  зы илъэс тIощIырыпщIым хьэщхьэрыIуэ хъуам хуэдэщ - ихъуреягъыр пхъэнкIий  идзыпIэ ещI. Къуажэ щыIэщ пхъэнкIийр зыдамыш, ар здахьын ямыгъуэту, къащыпэщIэхуэм деж щыхыфIадзэ. Ауэ, псалъэм щхьэкIэ, Аушыджэри Къамылыкъуи дыхьэурэ пхъэнкIийр даш, зы мазэм зы унагъуэм пхъэнкIий дэшыпщIэу итын хуейр соми 100 къудейщ. Ар ирамытын щхьэкIэ, шэрхъ зыщIэт гу цIыкIу иракIутэ я кIэрыхубжьэрыху къомри, псы Iуфэхэм (Шэрэджрэ Балъкърэ) яшэри, абдеж щракIут.
ПхъэнкIий хэкIыкI хъуащ адыгэ къуажэхэр. Япэм къабзагъэм зыри пэзымыщIу щытахэм къатехъукIахэр сытуи дыгъэщIэгъуэн…
Хэт зымыщIэр зэ фIэкIа къамыгъэсэбэп хьэкъущыкъу, кумбыгъэ хуэдэхэри, псыпс хъуржынхэри илъэсищэ бжыгъэкIэ щIым зэрыхэмыкIуэдэжынур? Псоми ящIэ. Хэт зи нэ мыплъэр, хэт зымылъагъур а зыгуэрым ихьу ирикIута пхъэнкIийм адрейхэм зэрыхакIутэр? Псоми я нэр маплъэри, псоми ялъагъу. Апхуэдизу пхъэнкIийр щытфIэфIкIэ, ар мыгувэу ди бжэIупэм къэсыжынурэ ди унэм къыщIыхьэжынущ. Ар къэмысыну зи гугъэр щоуэ. Уэ ар умылъагъуми, уз зэмылIэужьыгъуэу уи бжэщхьэIу къебэкъуэжынущ.
Иджыпсту ди сабийхэм сыткIэ я фIэщ пхуэщIын дэ псыхъуэ къабзэ дыщыджэгуу щытауэ? ЗэрыпхуэщIынур зыщ - псыхъуэ къабзэрэ къуажэ къабзэрэ ебгъэгъуэтыжмэщ.

 

Къаныкъуэ Заринэ.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

18.07.2024 - 09:20

ЗэфIагъэкIам ироплъэж

Урысей МВД-м Лэскэн райо­ным щиIэ къудамэм щызэ­халъхьэжащ 2024 гъэм и япэ ма­зихым я лэжьыгъэм кърикIуа­хэр.

18.07.2024 - 09:19

УсэкIэ цIыхугухэр зыгъэнщI

Зумакуловэ Танзиля Къэ­бэрдей-Балъкъэрым, Къэ­рэшей-Шэрджэсым я цIыху­бэ усакIуэщ, РСФСР-м Горь­кий М. и цIэкIэ ягъэувауэ щыIа Къэрал саугъэтым и лауреатщ.

18.07.2024 - 09:18

Лъэпкъ зыбжанэ къыщызэтенэнущ

Дунейр къызэригъэщIрэ цIыхуу тетым куэду къахокI езыхэр зыщыщ лъэпкъым нэмыщI, адрейхэм я къе­жьэ­кIэр, псэукIэ-зэхэ­ты­кIэр, фIэщхъуныгъэрэ хабзэ-бзыпхъэу зэ­ра­хьэр, ижь­кIэрэ зы пIэм имыкIахэмрэ

18.07.2024 - 09:17

Къэбэрдей уэрамым и тхыдэмрэ нобэмрэ

Налшык къалэм и уэрам нэхъыщхьэу щытар, куэ­дым зэращIэжщи, Къэбэрдей уэрамырщ. 

17.07.2024 - 15:17

СУРЭТТЕХЫМ И ГУПСЫСЭХЭР

Бадзэуэгъуэм и 13-м дуней псом щагъэлъапIэ сурэттехым и махуэр. 1826 гъэм франджы Ньепс Жозеф Нисефор трихауэ щытащ япэ сурэтыр. Сыхьэти 8 текIуэдат «Вид из окна» зыфIища лэжьыгъэм.