ЩIым хуагъадэ планетэ

 Дыгъэм къедза Iэхэлъахэм зэрыпыIудза щымы­Iэу, и инагъкIэ ЩIым хуа­гъадэ уафэщI гъэщIэгъуэн астрономхэм, аргуэ­рых­хэти, къахутащ. 

Уахэм кIэлъыплъынымкIэ США-м щыIэ НАСА IуэхущIапIэм и IэщIагъэлIхэм, хьэршырыкIуэ спутникхэу «Кеплер», «TESS» зи фIэщыгъэхэм ярыт Iэмэ­псымэхэр къагъэсэ­бэп­кIэрэ, нэхум зэрызидз псынщIагъэ и лъэныкъуэкIэ къэдбжмэ, дызэгъэщIылIа Дыгъэм илъэс 70-кIэ пэжыжьэ щIыпIэм деж къыщахутащ, и инагъ-и хьэлъагъым тетщIыхьмэ, дызы­тепсэукI ЩIым хуагъадэ планетэ. 
K2-415b нагъыщэр зрата уафэщIым и хьэлъагъыр, къызэрапщытамкIэ, я нэхъ мащIэр арауэ, ЩIым къи­шэчым нэхърэ хуэди 3-кIэ нэхъыбэщ.
 Ди планетэр увыIэгъуэ имыIэу къэзылъэтыхь «Кеплер» кхъуафэм ирагъэувауэ щыта IэмэпсымэхэмкIэ мы зэманым ирихьэлIэу къа­хута экзопланетэхэм (гъащIэ здэщыIэнкIэ хъуну зы­хуагъэфащэхэм) я бжыгъэр 2600-м щхьэдэхащ.
TESS-м и гугъу тщIымэ, абы ит Iэмэпсымэхэр илъэс зыбжанэ хъуауэ кIэлъоплъ Дыгъэм зэрыпэжыжьэ щы­мыIэу къалъыта вагъуэ нэхъ зэщIэпщIыпщIэхэм ящыщу мин 200-м нэблагъэм. Абыхэм я Iэхэлъахэм щыIэу НАСА-м и IэщIагъэлIхэм ­къахута уафэщIхэм я гугъу тщIымэ, ящыщ мини 3-м нэблагъэр, я нэхъ мащIэрауэ, экзопланетэу къабжащ.
Къыхэдгъэщынщи, зи ­гугъу тщIы вагъуэ зэры­бы­ным щхьэхуэу кIэлъыплъащ Японием Гугъэ уэзыгъэщI къэхутэныгъэхэр щегъэ­кIуэкIынымкIэ университет нэхъыщхьэу щыIэм щы­лажьэ астрономхэу Хирано Теруюки зи пашэхэр. 
А щIэныгъэлIхэри щыхьэт техъуащ Америкэм TESS хьэршырыкIуэ и кхъуафэм К2-415 вагъуэ цIыкIужьейм деж гу зыщылъита К2 уафэщIым къызэрыщилъэтыхьым. Япон астрономхэми зэрыжаIэмкIэ, зи гугъу ящI планетэм и зэпрыупIэр ЩIы Хъурейм ейм нэхърэ хуэдэ 1,015-кIэщ зэрынэхъ иныр, къишэчри хуэди 3-кIэ нэхъыбэщ.
КъэралитIми я астроном­хэм къызэрыхагъэщащи, зыкIэлъыплъа вагъуэ­хэмрэ абыхэм къедза уафэщI­хэмрэ, адрейхэм елъытауэ, дыщыпсэум зэрыпэ­мы­жы­жьэм къыхэкIыу, къэхутэныгъэхэр зэман гъунэгъум ­къриубыдэу нэхъри зыдегъэкIуэкIыпхъэщ.    

 КЪУМАХУЭ  Аслъэн.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

14.07.2024 - 09:03

«НАХЪУЭ И ВЫ ЕГЪЭЗЫПIЭРИ» НЭГЪУЭЩIХЭРИ

 «Нахъуэ и вы егъэзыпIэ» щIыпIэм хъыбар хьэлэмэт иIэщ. Пасэ зэманым цIыхухэр зэрывэу щытар выщ. Махуэ псом зэрыва, зэрылэжьа вым жэщым зегъэгъэпсэхун, хэгъэпщын хуейт.

13.07.2024 - 08:10

IЭПЛЕСИН

Сабийхэм яхуэгъэза Iуэтэж цIыкIур къызэрытхыжар тележурналист Iэзэу щыта ГъукIэлI Исуф (Юрэ) Цацым и къуэм 2007 гъэм Абхъазым и къалащхьэ Сыхъум къыщыдигъэкIа «Шы лъэмакъ жылэ» зыфIища и тхылъырщ. 

12.07.2024 - 09:03

ГъуэгуанэщIэ

Урыс географие обществэм хэтхэмрэ дунеяплъэм дихьэххэмрэ зэгъусэу Шэджэм щIыналъэм къыщызэ­Iуахащ туристхэм я гъуэгуанэщIэ.

12.07.2024 - 09:03

Кавказыр унагъуэ зэкъуэтщ

Кавказ Ищхъэрэ феде­раль­нэ щIыналъэм цIыхубэ творчествэмкIэ и «Кавказ - единая семья» XII щIына-лъэ зэхуаку фестивалыр иджыблагъэ Дагъыстэн ­Республикэм и Мэхъэчкъа-лэ щекIуэкIащ.

12.07.2024 - 08:10

ПЩIЫХЬЭПIЭ-НЭРЫIУАПIЭ

Урысейм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм хэта, Къэрэшей-Шэрджэсым щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Шэрджэс Алий итхыжауэ щыта хъыбархэм ящыщ зым къыхэтхыжащ адэкIэ щыгъуазэ фызыхуэтщIынур.