ЩIым хуагъадэ планетэ

 Дыгъэм къедза Iэхэлъахэм зэрыпыIудза щымы­Iэу, и инагъкIэ ЩIым хуа­гъадэ уафэщI гъэщIэгъуэн астрономхэм, аргуэ­рых­хэти, къахутащ. 

Уахэм кIэлъыплъынымкIэ США-м щыIэ НАСА IуэхущIапIэм и IэщIагъэлIхэм, хьэршырыкIуэ спутникхэу «Кеплер», «TESS» зи фIэщыгъэхэм ярыт Iэмэ­псымэхэр къагъэсэ­бэп­кIэрэ, нэхум зэрызидз псынщIагъэ и лъэныкъуэкIэ къэдбжмэ, дызэгъэщIылIа Дыгъэм илъэс 70-кIэ пэжыжьэ щIыпIэм деж къыщахутащ, и инагъ-и хьэлъагъым тетщIыхьмэ, дызы­тепсэукI ЩIым хуагъадэ планетэ. 
K2-415b нагъыщэр зрата уафэщIым и хьэлъагъыр, къызэрапщытамкIэ, я нэхъ мащIэр арауэ, ЩIым къи­шэчым нэхърэ хуэди 3-кIэ нэхъыбэщ.
 Ди планетэр увыIэгъуэ имыIэу къэзылъэтыхь «Кеплер» кхъуафэм ирагъэувауэ щыта IэмэпсымэхэмкIэ мы зэманым ирихьэлIэу къа­хута экзопланетэхэм (гъащIэ здэщыIэнкIэ хъуну зы­хуагъэфащэхэм) я бжыгъэр 2600-м щхьэдэхащ.
TESS-м и гугъу тщIымэ, абы ит Iэмэпсымэхэр илъэс зыбжанэ хъуауэ кIэлъоплъ Дыгъэм зэрыпэжыжьэ щы­мыIэу къалъыта вагъуэ нэхъ зэщIэпщIыпщIэхэм ящыщу мин 200-м нэблагъэм. Абыхэм я Iэхэлъахэм щыIэу НАСА-м и IэщIагъэлIхэм ­къахута уафэщIхэм я гугъу тщIымэ, ящыщ мини 3-м нэблагъэр, я нэхъ мащIэрауэ, экзопланетэу къабжащ.
Къыхэдгъэщынщи, зи ­гугъу тщIы вагъуэ зэры­бы­ным щхьэхуэу кIэлъыплъащ Японием Гугъэ уэзыгъэщI къэхутэныгъэхэр щегъэ­кIуэкIынымкIэ университет нэхъыщхьэу щыIэм щы­лажьэ астрономхэу Хирано Теруюки зи пашэхэр. 
А щIэныгъэлIхэри щыхьэт техъуащ Америкэм TESS хьэршырыкIуэ и кхъуафэм К2-415 вагъуэ цIыкIужьейм деж гу зыщылъита К2 уафэщIым къызэрыщилъэтыхьым. Япон астрономхэми зэрыжаIэмкIэ, зи гугъу ящI планетэм и зэпрыупIэр ЩIы Хъурейм ейм нэхърэ хуэдэ 1,015-кIэщ зэрынэхъ иныр, къишэчри хуэди 3-кIэ нэхъыбэщ.
КъэралитIми я астроном­хэм къызэрыхагъэщащи, зыкIэлъыплъа вагъуэ­хэмрэ абыхэм къедза уафэщI­хэмрэ, адрейхэм елъытауэ, дыщыпсэум зэрыпэ­мы­жы­жьэм къыхэкIыу, къэхутэныгъэхэр зэман гъунэгъум ­къриубыдэу нэхъри зыдегъэкIуэкIыпхъэщ.    

 КЪУМАХУЭ  Аслъэн.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

05.03.2024 - 09:08

Я ГУФIЭГЪУЭР ДАIЭТУ

Ингуш Республикэм и Конституцэмрэ Лъэпкъ зэхуэсымрэ (Парламентымрэ) илъэс 30 щрикъу махуэр ягъэлъапIэу иджыблагъэ Назрань къалэм щызэхашащ самбэмкIэ урысейпсо зэхьэзэхуэ зэIуха.

05.03.2024 - 09:07

«ГЪАВЭ БЭВЫР» УТЫКУ ЙОХЬЭ

УФ-м ФедерацэмкIэ и Советым и нэIэ щIэту ирагъэкIуэкI IэрыщI щIыгъэпшэрхэр, химие пкъыгъуэхэр, цIыхум и узыншагъэм зэран хуэхъунхэр зыхэмылъ ерыскъыхэкI, мэкъумэш продукцэ къабзэ, къыщIэзыгъэкIхэм

05.03.2024 - 09:07

ЛIЭУЖЬЫГЪУЭХЭР

Урыс театрыр XIX лIэщIыгъуэм

04.03.2024 - 12:11

ПЭРЫТХЭМ Я ЖЭРДЭМЫЩIЭХЭР

Къэбэрдей-Балъкъэр гуманитар-технологие колледжым иджыблагъэ «Пэрытхэм я зэщIэхъееныгъэм» и щIыпIэ къудамэмрэ НыбжьыщIэхэр къэрал хабзэхэмрэ цIыхухэм я хуитыныгъэхэмрэ щыхагъэгъуазэ еджапIэмрэ къыз

04.03.2024 - 09:03

ЩIЫУЭПСЫР ДЫВГЪЭХЪУМЭ...

Дыкъэзыухъуреихь дунейм дызэрегуэуар дгъэзэкIуэжынымкIэ, щIэныгъэлIхэм зэрыжаIэмкIэ, зы Iэмал закъуэщ диIэр – экологие гъэсэныгъэ жыхуаIэу апхуэдизу дызыхуэныкъуэ хабзэщIэр щIэблэм яхэлъхьэнырщ.