Франджы пащтыхь Наполеон Бонапарт и зекIуэхэм (1798 - 1801 гъэхэм) я фIыгъэкIэ къэунэхуауэ жыпIэ хъунущ щIэныгъэм и къудамэщIэ - египтологиер. Мысырым (Египетым) и щэхухэр къатIэщIыну зэрехьэжьа щIэныгъэлIхэм куууэ яджащ а щIыпIэ телъыджэм къыщыщIаха мывэхэм ­тедза иероглифхэр.

И теплъэ уардэмкIэ, и утыку итыкIэ, гуп хэтыкIэ екIумкIэ, и артист IэзагъэмкIэ, сценэм щигъэлъэгъуа образ гъэщIэгъуэнхэмкIэ къилэжьауэ Шы­б­зыхъуэ Басир иIэщ хъу­гъуэфIыгъуэ ин - ар театр­еплъхэм я лъагъуныгъэрщ.

Лъэпкъ гвардием и 2-нэ дзэ госпиталу Псыхуабэ къалэм дэтым щIэлъ зауэлIхэм папщIэ псапэ Iуэху иджыблагъэ иригъэкIуэкIащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Жылагъуэ палатэм. 

Хэку зауэшхуэм ТекIуэныгъэ къызэрыщытхьрэ илъэс 77-рэ зэрырикъум и щIыхькIэ 2022 гъэм накъыгъэм и 8-м «ТекIуэныгъэм и зекIуэ» зыфIаща Iуэхугъуэр къызэрагъэпэщынущ «Урысей географие зэгухьэныгъэм» хэт «Альтаир» щIалэгъуалэ хасэмрэ КъБР-м Курортхэмрэ туризмэмкIэ и министерствэмрэ.

Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и ректорым и къалэнхэр зыгъэзащIэ Алътуд Юрэрэ Мэзкуу дэт, медицинэмрэ стоматологиемкIэ къэрал университетым и ректор, Урысейм ЩIэныгъэхэмкIэ и академием и академик Янушевич Олегрэ иджыблагъэ Iэ щIадзащ «Лэжьыпхъэхэр-2030» къэрал программэм стратегие и лъэныкъуэкIэ мыхьэнэ зрит щIэныгъэ зыужьыныгъэм ехьэлIа къалэнхэр гъэзэщ

Дзэлыкъуэ щIыналъэм и тхыдэ-лъахэхутэ музейм «Дыдейхэм дакъуэтщ» зыфIаща сурэт гъэлъэгъуэныгъэр къыщызэIуахащ. Ар къызэрагъэпэщащ Урысейм Украинэм щригъэкIуэкI Iуэхухэм зэрителъхьэр къагъэлъагъуэу. Япэу сурэт гъэлъэгъуэныгъэм еблэгъащ Дзэлыкъуэкъуажэ школ №1-м и класс нэхъыжьхэм щеджэхэр.

Аращ и фIэщыгъэр балъкъэр сурэтыщI цIэрыIуэ Занкиши Ибрэхьим и IэдакъэщIэкIхэм я гъэлъэгъуэныгъэу иджыблагъэ Лъэпкъ музейм къыщызэIуахам.
 КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и министрым и къуэдзэ Карчаевэ Аминат зэIущIэр къыщызэIуихым ар куэд зэжьа Iуэхугъуэу къызэрилъытэр жиIащ.

Гъатхэмрэ Лэжьыгъэмрэ я махуэшхуэр къэрали 140-м щIигъум щагъэлъапIэ. Гъатхэм и махуэ щIэращIэхэм ящыщ зым цIыхубэр уэрамым къыдохьэ къэкIуэнум фIыкIэ щыгугърэ, къызэрыгуэкI лэжьакIуэхэм хуащI гулъытэм хэгъэхъуэн зэрыхуейм къыхураджэу. Абыхэм я хъуэпсапIэщ яхуэфащэ улахуэ, IэнатIэ тэмэм, лэжьыгъэ шынагъуэншэ, нэгъуэщIхэри.

Дон Iус Ростов къалэм Лышх узыфэхэмкIэ и медицинэ къэхутакIуэ IуэхущIапIэм и дохутырхэм къыдагъэкIащ «Лъатэр лышхым зэриубыдам щыхьэт техъуэ щытыкIэхэм» теухуа тхылъ. Мы узыфэ лIэужьыгъуэр дуней псом нэхъ зыщызубгъуахэм ящыщщ, ди жагъуэ зэрыхъунщи. 

Хэку зауэшхуэр щекIуэкIа илъэсхэм письмо зэхуатхыу щытащ. Дзэ Плъыжьым ираджахэм я адэ-анэхэм, щхьэгъусэхэм, къуэшхэм, шыпхъухэм, Iыхьлыхэм я хъыбар къызэращIэр письмот. Сэлэт письмохэр блэкIа зэманым и фэеплъ хъуахэщ икIи ахэм уакъыщеджэкIэ IупщIу уи нэгу къыщIагъэхьэ зауэм и гъуэгуанэ хьэлъэр, хьэзабрэ гузэвэгъуэу ди цIыхухэм ятелъар, я гупсысэхэр зытеухуауэ щытар.